Fiebreqa aswan riqsisqa wawakunap unquyninpaq. Ichaqa fiebreqa manam unquychu, aswanqa unquypa rikurimusqanmi. Yaqa llapa runap sistemankunap unquyninkunaqa wawa kaypi fiebreta rikhurichinman. Ejemplopaq, sistema respiratorio unquykuna, sistema digestivo unquykuna, sistema urinario unquykuna, sistema nervioso unquykuna, rinri, simin chaymanta kunka unquykuna, infecciosas unquykuna, wakin unquykuna vacunación kaqmanta, etc kanku tukuyninku fiebreta rikhurichinman.
Wawakunaqa, astawanqa huch’uy wawakunaqa, pisi kallpayuqmi kanku, chaymi aswanta fiebrewan hap’ichikunku. Infección controlanapaq, unquymanta qhaliyanapaq ima, tiempon necesitakun.Fiebreqa yapamantan rikhurinman, chaymi wawaq q’oñikuyninta sapa kutilla tupuna.
Wawakunapi fiebreta rikhurichinman achkha laya unquykuna:
1. Viral utaq bacteria nisqawan unquy. Wawakuna wiñaptinkuqa makiwan, siminkuwan muyuriqninkupi kaqkunata t’aqwirinqaku. Unquyqa simiwan yaykun. Preescolar específico unquykuna kayhina erupción infantil.
2. Wawakunapa mikuy huñukuynin. Wakin tos, fiebre wawakunapi kanan tiyan mikhuy huñukusqanrayku.
3. Chirita hap’iy. Chiri hap’iyqa facilmi juzganapaq wakin kinsataq mana chay hina facilchu wasinchispi kikinchispa tarinapaq. Sapa kutim yuyaykunchik fiebreqa chiri kasqanmanta, chaymi facil-llata hampichikuyta tardachinqa. Imaña fiebreta rikhurichin chaypas, temperatura qhawayqa ancha allinmi. Kayqa yanapawanchikmi warmakunapa cuerponkupi imayna kasqanmanta allinta yachanapaq, chaynapi allinta yachanapaq imarayku fiebre kasqanmanta.
Huk rikchaq cuerpo partekunapi temperaturata hapinchik, chaynapi allin hinaspa allinta tupuyta munaspa.
1. Rectal nisqa. Manaraq 4 utaq 5 killayuq wawapaqqa a termómetro rectal nisqapi chiqan ñawiriyta tarinapaq. Huk wawaqa fiebreyuqmi sichus rectal temperaturan 100,4 F nisqamanta aswan hatun kanman.
2. Oral nisqa. 4 utaq 5 killamanta aswan wawapaqqa, huk oral utaq... chuchupa termómetro nisqa . Wawaqa fiebreyuqmi sichus 100,4 F nisqamanta aswanta registrakun chayqa.
3. Ninri. Sichus wawa 6 killayuq utaq aswan kuraq kanman chayqa, huk... ninri utaq arteria temporal termómetro , ichaqa manapaschá chay hina cheqaqchu kanman. Chaywanpas, yaqa llapanpi, allin yuyayniyuqmi allin estimacionta tarinapaq. Sichus ancha allin kanman chiqan ñawiriyta tarinaykipaq chayqa, rectal temperaturata hap’iy.
4. Axilas. Sichus wawap q’uñiyninta axilas kaqpi hap’inki chayqa, 100,4 F patamanta ñawiriyqa aswanta fiebre kaqta rikuchin.
Fiebreqa aswantaqa kurkupa sintomallanmi. Imarayku kasqanmanta yachaspa, sintomawan hampikuspa ima, usqhayllata qhaliyawaq.
