እዋናዊ ኔቡላይዜሽን፡ ንሕሙማት ኮፕድ ዝሓሸ ምትንፋስን ጥዑይ ህይወት ክነብሩን ምድጋፍ

ሕዱር ዕንቅፋት ሕማም ሳንቡእ (COPD) ብቐንዱ ምስ ምትካኽ ሽጋራን ብከላ ኣየርን ዝተኣሳሰር ስፍሕ ዝበለ ኩነታት ሳንቡእ እዩ። ብደረጃ ዓለም ሳልሳይ ቀንዲ ጠንቂ ሞት ብምዃኑ፡ ኣስታት 300 ሚልዮን ሰባት ከምዘጥቅዕ ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO) ይሕብር።

ኣርባዕተ ደረጃታት ሕማም ኮፕድ ምርዳእ

ሕማም ኮፕድ ብኣርባዕተ ዝተፈላለዩ ደረጃታት ይኸይድ፣ ነፍሲ ወከፎም ብፍሉያት ምልክታትን ስትራተጂታት ሕክምናን ዝልለዩ። ውጽኢታዊ ምሕደራ ኣብ ምፍዋስ ምልክታት፡ ምምሕያሽ ስራሕ ሳንቡእን ምዝሕሓል ምዕባለ ሕማምን ዘተኮረ እዩ፤

1. ቀዳማይ ደረጃ፡ ልኡም

• ምልክታት፡ ሓሓሊፉ ምስዓልን ቅልል ዝበለ ሕጽረት ትንፋስን እዩ።

• ምሕደራ፡- ምትካኽ ሽጋራ ምቁራጽ፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምውሳኽን ሓጺር ግዜ ዝሰርሕ ብሮንኮዲላተርን እዩ።

2. ካልኣይ ደረጃ፡ ማእከላይ ደረጃ

• ምልክታት፡- ምግዳድ ሰዓልን ምቁራጽ ትንፋስን፡ ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታት ጽልዋ ዘሕድር።

• ምሕደራ፡ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሑ ብሮንኮዲላተራት፡ ምሕዋይ ሳንቡእን ብትንፋስ ዝውሰዱ ኮርቲኮስተሮይድን።

3. ሳልሳይ ደረጃ፡ ከቢድ

• ምልክታት፡- ቀጻሊ ሰዓል፡ ርኡይ ምቁራጽ ትንፋስ፡ ከምኡ’ውን ጸገም ምስትንፋስ ብፍላይ ንግሆ።

• ምሕደራ፡- ብትንፋስ ዝውሰድ ኮርቲኮስተሮይድ፡ ፍወሳ ኦክስጅንን ምዕቡል ምሕዋይ ሳንቡእን እዩ።

4. ራብዓይ ደረጃ፡ ኣዝዩ ከቢድ

• ምልክታት፡ ዓሚቝ ምጉዳል ስራሕ ሳንቡእን ኣዝዩ ጸገም ምስትንፋስን።

• ምሕደራ፡- ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ፍወሳ ኦክስጅንን ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ድማ ምትካል ሳንቡእን እዩ።

ኣማራጺታት ሕክምና ኮፕድ

እምነ ኩርናዕ ምሕደራ ሕማም ኮፕድ ኣብ ምትዕርራይ መድሃኒትን ኣነባብራን እዩ፤

• ብሮንኮዲላተርስ : ሓጺርን ነዊሕን ስራሕ ዝሰርሑ መሳርሒታት ንጭዋዳታት መስመር ኣየር የዛንዩ፣ ንዋሕዚ ኣየር ድማ የመሓይሹ።

• ነዊሕ ግዜ ዝሰርሑ ጸረ-ኮሊነርጂክስ (LAMAs) : ምጽባብ መስመራት ኣየርን ብሮንኮስፓዝምን የጉድሉ።

• ኮርቲኮስተሮይድ : ንነድሪ መስመራት ኣየር የጉድልን ንሕዱር ምግዳድ ይከላኸልን (ኣብ ትሕቲ ሕክምናዊ ክትትል ዝውዕል)።

• ጸረ-ነፍሳት : ንረኽሲታት ባክተርያ ይምልሱ እምበር ንዕቤት ሕማም ኮፕድ ኣይቅይሩን።

ምፍላጥ ሕማም ኮፕድ

ቅኑዕ መርመራ ክሊኒካዊ ምልክታት ምግምጋምን መርመራታት መርመራ ምክያድን የጠቓልል፤

• መርመራ ስራሕ ሳንቡእ : ስፓይሮሜትሪ ኣብ 1 ካልኢት ንዝተገደደ ድምጺ ምትንፋስ (FEV1)ን ግዱድ ህይወት ዓቕሚ (FVC)ን ይግምግም።

• Blood Oxygen Saturation : ናህሪ ኦክሲሜትሪ ኣብ ደም ዝርከብ መጠን ኦክስጅን ይዕቅን።

• ምስሊ : ናይ ኣፍልቢ ራጂን ሲቲ ስካንን ከም ኤምፊዘማ ዝኣመሰሉ ጸገማት ይፈልጡ።

• ምግምጋም ምልክታት : ሕዱር ሰዓል፡ ምቁራጽ ትንፋስን ታሪኽ ምትካኽ ሽጋራን ተወሳኺ መርመራ የድሊ።

ቁልፊ ምትእትታዋት ንኣተሓሕዛ ሕማም ኮፕድ

1. ክትባት

• ክታበት ኒሞኮካል (PCV20/PCV15 + PPSV23) : ምክልኻል ረኽሲ ኒሞኮካል።

• ክታበት ጉንፋዕ : ምስ ጉንፋዕ ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ይቕንስ።

• ክታበት Tdap : ንሕማም ረስኒን ካልኦት ሕማማት ስርዓተ ምስትንፋስን ይከላኸል።

• ክታበት ሽንግልስ : ንናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘለዎም ውልቀሰባት ሓደጋታት የቃልል።

• ክታበት ኮቪድ-19 : ኣብ ሕሙማት ኮፕድ ካብ ከቢድ ውጽኢት ኮቪድ-19 ይከላኸል።

2. ፍወሳ ኔቡላይዜሽን
   ኔቡላይዜሽን ንፈሳሲ መድሃኒታት ናብ ረቂቕ ጭቃ ብምቕያር ቀጥታዊ መንገዲ ኣየር ንምብጻሕ ይሕግዝ። መድሃኒታት ድማ፤

• ብሮንኮዲላተራት (ንኣብነት ሳልቡታሞል)፦ ንመተሓላለፊ ኣየር ብምግፋሕ ምትንፋስ የቃልል።

• ኮርቲኮስተሮይድ (ንኣብነት፡ ቡደሶናይድ)፦ ንነድሪ ይቕንስን ምልክታት የቃልልን እዩ።

ጆይቴክ ኔቡላይዘርስ ምዕቡል ቴክኖሎጂ ተጠቒሞም መድሃኒት ናብ ኣዝዩ ረቂቕ ንጥረ ነገራት (<5μm) ኣቶሚዝ ብምግባር ናብ ሳንቡእ ብቑዕ ምብጻሕ የረጋግጹ። ድርብ ኣገባብ ምትንፋስ-መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን- ንሕሙማት ተወሳኺ ምቾትን ተዓጻጻፍነትን ይህብ።

ምውህሃድ ኔቡላይዜሽን ምስ ጥዑይ ኣነባብራ

ፍወሳ ኔቡላይዜሽን ንኣተሓሕዛ ምልክታት ብዓቢኡ ዘመሓይሽ እኳ እንተኾነ፡ ኩለመዳያዊ ኣገባብ ጥዕና ግን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፤

• ሽጋራ ምቁራጽ : እቲ ንጽል ዝበለጸ ውጽኢታዊ ምትእትታው ንዕቤት ሕማም ኮፕድ ንምዝሕሓል።

• ስሩዕ ምንቅስቓስ ኣካላት : ዓቕሚ ሳንቡእን ኣካላዊ ጽንዓትን የዕቢ።

• ሚዛናዊ ኣመጋግባ : ጥዑይ ክብደት ሰብነት ዝድግፍን ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘሐይልን እዩ።

• ብከላታት ምውጋድ : ንብከላ ኣየርን ንቑጥዐን ምቅላዕ ምጉዳል።

ዋላ እኳ ሕማም ኮፕድ ዘይፍወስ እንተኾነ፡ ሕሙማት ብዝተመጣጠነ ሕክምናታትን ንጡፍ ለውጥታት ኣነባብራን ዝተመሓየሸ ጽሬት ህይወት ክረኽቡ ይኽእሉ። ብጆይቴክ ኔቡላይዘርስ፡ ሕሙማት ኮፕድ ምልክታት ንምምሕዳርን ጥዕና ስርዓተ ምስትንፋስ ንምምላስን ውጽኢታዊን ንተጠቃሚ ምቹእን መፍትሒታት ይረኽቡ።

ምረፅ ጆይቴክ ኔቡላይዘራት ። ንዝቐለለ ምስትንፋስን ጥዑይን ምሉእን ህይወት ዝሕግዙ