ޓައިމްލީ ނެބިއުލައިޒޭޝަން: ސީއޯޕީޑީ ބަލިމީހުންނަށް ރަނގަޅަށް ނޭވާލުމާއި ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަށް އެހީތެރިވުން

ކްރޮނިކް އޮބްސްޓްރަކްޓިވް ޕަލްމޮނަރީ ޑިޒީޒް (ސީއޯޕީޑީ) އަކީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި ވައި ތަޣައްޔަރުވުމާ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ގުޅިފައިވާ ފުއްޕާމޭގެ ބައްޔެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން މަރުވާ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 300 މިލިއަން މީހުންނަށް މިބަލި ޖެހޭ ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިޔުއެޗްއޯ) އިން ބުނެއެވެ.

ސީއޯޕީޑީގެ ހަތަރު މަރުހަލާ ދެނެގަތުން

ސީއޯޕީޑީ ކުރިއަށް ދަނީ ވަކިވަކިން ހަތަރު މަރުހަލާއެއްގެ ތެރެއިން ކަމަށާއި ކޮންމެ މަރުހަލާއެއްގައި ވެސް ތަފާތު އަލާމާތްތަކާއި ފަރުވާގެ ސްޓްރެޓެޖީތައް ފާހަގަ ކުރެވެ އެވެ. އެފެކްޓިވް މެނޭޖްމަންޓް ފޯކަސް ކުރަނީ އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ދިނުމާއި، ފުއްޕާމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުމާއި، ބަލި ކުރިއެރުން ލަސްކުރުމަށެވެ:

1. ސްޓޭޖް އައި: މަޑުމައިތިރި

• އަލާމާތްތައް: ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ކެއްސުމާއި ކުޑަކޮށް ނޭވާ ކުރުވުން.

• މެނޭޖްމަންޓް: ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ހުއްޓާލުމާއި، ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުވުމާއި، ކުރު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ބްރޮންކޯޑިލޭޓަރސް.

2. ދެވަނަ މަރުހަލާ: މެދުމިނުގެ

• އަލާމާތްތައް: ކެއްސުމާއި ނޭވާހިއްލުން ގޯސްވެ، ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރާ ކަންކަމަށް އަސަރުކުރުން.

• މެނޭޖްމަންޓް: ދިގުމުއްދަތަކަށް ބްރޮންކޯޑިލޭޓަރސް، ޕަލްމޮނަރީ ރިހެބިލިޓޭޝަން، އަދި ނޭވާލާ ކޮރޓިކޯސްޓިރޯއިޑްސް.

3. ތިންވަނަ މަރުހަލާ: ސީރިއަސް

• އަލާމާތްތައް: ދިގުދެމިގެންދާ ކެއްސުމާއި، ނޭވާލާން އުނދަގޫވުމާއި، ނޭވާލާން އުނދަގޫވުން، ޚާއްޞަކޮށް ހެނދުނު.

• މެނޭޖްމަންޓް: ނޭވާލާ ކޮރޓިކޯސްޓިރޯއިޑްސް، އޮކްސިޖަން ތެރަޕީ، އަދި އެޑްވާންސްޑް ޕަލްމޮނަރީ ރިހެބިލިޓޭޝަން.

4. ސްޓޭޖް IV: ވަރަށް ސީރިއަސް

• އަލާމާތްތައް: ފުއްޕާމޭގެ ފުންކޮށް މަސައްކަތް ދަށްވުމާއި ނޭވާލާން އިންތިހާއަށް އުނދަގޫވުން.

• މެނޭޖްމަންޓް: ދިގުމުއްދަތަކަށް އޮކްސިޖަން ތެރަޕީ ދިނުމާއި، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ފުއްޕާމޭ ބަދަލުކުރުން.

ސީއޯޕީޑީއަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގޮތްތައް

ސީއޯޕީޑީ މެނޭޖްކުރުމުގެ ބިންގާ އޮތީ ބޭހާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދަލު ގެނައުމެވެ:

• ބްރޮންކޯޑިލޭޓަރސް : ކުރު އަދި ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ އޭޖެންޓްތަކުގެ ސަބަބުން ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ މަސްތައް ލުއިކޮށްދީ، ވައިގެ ދައުރުވުން ރަނގަޅުވެއެވެ.

• ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ އެންޓިކޮލިނަރޖިކްސް (LAMAs) : ނޭވާލާ ނިޒާމު ކޮންސްޓްރިކްޓްވުމާއި ބްރޮންކޯސްޕަސްމްސް މަދުކުރުން.

• ކޮރޓިކޯސްޓިރޯއިޑްސް : ނޭވާލާ ނިޒާމު ދުޅަވުން ދަށްކޮށްދީ، ސީރިއަސް ހާލަތު ގޯސްވުން ހުއްޓުވުން (މެޑިކަލް ބެލުމުގެ ދަށުން ބޭނުންކުރުން) އެވެ.

• އެންޓިބަޔޮޓިކްސް : ބެކްޓީރިއަލް އިންފެކްޝަންތަކަށް ޙައްލު ހޯދައިދިނުން ނަމަވެސް ސީއޯޕީޑީ ކުރިއަރާ މިންވަރަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ.

ސީއޯޕީޑީ ޑައިގްނޯސް ކުރުން

ޞައްޙަ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގައި ކްލިނިކަލް އަލާމާތްތައް ވަޒަންކޮށް ޑައިގްނޯސްޓިކް ޓެސްޓްތައް ހެދުން ހިމެނެއެވެ:

• ފުއްޕާމޭގެ ފަންކްޝަން ޓެސްޓްކުރުން : ސްޕައިރޮމެޓްރީ އިން 1 ސިކުންތުގައި ފޯސްޑް އެކްސްޕިރޭޓަރީ ވޮލިއުމް (FEV1) އަދި ފޯސްޑް ވައިޓަލް ކެޕޭސިޓީ (FVC) ވަޒަންކުރެއެވެ.

• ލޭގައި އޮކްސިޖަން ސެޗުރޭޝަން : ޕަލްސް އޮކްސިމެޓްރީ އިން ލޭގެ ތެރޭގައި އޮކްސިޖަންގެ މިންވަރު ވަޒަންކުރެއެވެ.

• އިމޭޖިންގ : މޭމަތީގެ އެކްސްރޭ އާއި ސީޓީ ސްކޭން އިން އެމްފިޒީމާ ފަދަ ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

• އަލާމާތްތައް ވަޒަންކުރުން : ދިގުދެމިގެންދާ ކެއްސުމާއި، ނޭވާހިއްލުން، އަދި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުގެ ތާރީޚު އިތުރަށް ތަހުގީގު ކުރަންޖެހެއެވެ.

ސީއޯޕީޑީ މެނޭޖްކުރުމަށް ކީ އިންޓަރވެންޝަންސް

1. ވެކްސިން ޖެހުން

• ނިއުމޯކޮކަލް ވެކްސިންސް (PCV20/PCV15 + PPSV23) : ނިއުމޯކޮކަލް އިންފެކްޝަންތަކުން ރައްކާތެރިވުން.

• ފްލޫ ވެކްސިން : ފްލޫ އާއި ގުޅުންހުރި އުދަނގޫތައް ކުޑަކޮށްދެއެވެ.

• ޓީޑީއޭޕީ ވެކްސިން : ޕަރޓިސިސް އާއި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ އެހެނިހެން ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.

• ޝިންގަލްސް ވެކްސިން : ދިފާޢީ ނިޒާމު ދަށްވެފައިވާ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތައް ކުޑަކުރެއެވެ.

• ކޮވިޑް-19 ވެކްސިން : ކޮވިޑް-19 ގެ ސީރިއަސް ނަތީޖާތަކުން ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލި މީހުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.

2. ނެބިއުލައިޒޭޝަން ތެރަޕީ
   ނެބިއުލައިޒޭޝަން އަކީ ސީދާ ނޭވާލާ ނިޒާމު ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ދައުރުވާ ބޭސްތައް ރީތި މިސްޓަކަށް ބަދަލުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ބޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛

• ބްރޮންކޯޑިލޭޓަރސް (އެބަހީ، ސަލްބޫޓަމޯލް): ނޭވާލާ ނިޒާމު ފުޅާކޮށްގެން ނޭވާލާން ފަސޭހަކޮށްދެއެވެ.

• ކޮރޓިކޯސްޓިރޯއިޑްސް (އެބަހީ، ބުޑެސޮނައިޑް): ދުޅަހެޔޮކަން ކުޑަކޮށްދީ، އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިދެއެވެ.

ޖޮއިޓެކް ނެބިއުލައިޒަރސް އިން ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން ބޭސް އަލްޓްރާ ފައިން ޕާރޓިކަލްސް (<5μm) އަށް އެޓޮމައިޒްކޮށް، ފުއްޕާމޭއަށް ރަނގަޅަށް ފޯރުކޮށްދިނުން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ. ޑައުއަލް އިންހެލޭޝަން މޯޑްސް ކަމަށްވާ މާސްކް ނުވަތަ މައުތުޕީސް އިން ބަލިމީހުންނަށް އިތުރު އަރާމުކަމާއި ފަސޭހަކަން ލިބިގެންދެއެވެ.

ހެލްތީ ލައިފްސްޓައިލް އާއި ނެބިއުލައިޒޭޝަން އިންޓަގްރޭޓް ކުރުން

ނެބިއުލައިޒޭޝަން ތެރަޕީގެ ސަބަބުން އަލާމާތްތައް ބެލެހެއްޓުން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވާއިރު، ސިއްހަތަށް ފުރިހަމަ ގޮތެއް ހޯދުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ:

• ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ހުއްޓާލުން : ސީއޯޕީޑީ ކުރިއަރާ މިންވަރު މަޑުޖައްސާލުމަށް އެންމެ ފައިދާހުރި އެއް އިންޓަރވެންޝަން.

• ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުން : ފުއްޕާމޭގެ ކެޕޭސިޓީއާއި ޖިސްމާނީ ކެތްތެރިކަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ.

• ބެލެންސްޑް ޑައިޓް : ދުޅަހެޔޮ ބަރުދަނަކަށް އެހީތެރިވެދީ ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދެއެވެ.

• ތަޣައްޔަރުވާ މާއްދާތަކުން ދުރުހެލިވުން : ވައި ތަޣައްޔަރުވުމާއި ރުޅިގަދަވާ މާއްދާތަކަށް ހުށަހެޅުން އެންމެ ކުޑަކުރުން.

ސީއޯޕީޑީ އަށް ފަރުވާ ނުލިބުނު ނަމަވެސް، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރެވޭނީ ޓެއިލަރޑް ޓްރީޓްމަންޓްތަކާއި ޕްރޮއެކްޓިވް ލައިފްސްޓައިލް ބަދަލުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ޖޮއިޓެކް ނެބިއުލައިޒާތަކުގެ އެހީގައި ސީއޯޕީޑީ ބަލިމީހުންނަށް އަލާމާތްތައް މެނޭޖްކުރުމާއި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ސިއްހަތު އަލުން ހޯދުމަށް ފައިދާހުރި، ޔޫޒަރ ފްރެންޑްލީ ސޮލިއުޝަންތައް ލިބިގެންދެއެވެ.

އިޚްތިޔާރު ޖޮއިޓެކް ނެބިއުލައިޒަރސް ތަކެއް ހުރެއެވެ. ނޭވާލާން ފަސޭހަވެ ދުޅަހެޔޮ، ފުރިހަމަ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަށް