Йод жетишсиздигинин бузулушу (IDD) узак убакыт бою йоддун жетишсиздигинен келип чыккан бир катар ден соолук көйгөйлөрүн билдирет. Йод калкан безинин гормондорун өндүрүү үчүн маанилүү элемент болуп саналат, ал эми организмде йод жетишсиз болсо, ал калкан безинин гормондорун жетиштүү түрдө өндүрө албайт, бул ден-соолукка байланыштуу ар кандай көйгөйлөргө алып келет.
IDD адамдын денесине тийгизген таасири
IDD адамдын ден соолугуна олуттуу таасир этиши мүмкүн. Кеңири таралган кесепеттердин бири богок, калкан безинин чоңоюшу. Оор учурларда, IDD чарчоо, салмак кошуу жана башка зат алмашуунун бузулушу менен мүнөздөлгөн гипотиреозго алып келиши мүмкүн. Айрыкча, кош бойлуу кезде йоддун жетишсиздиги оор энелерден төрөлгөн балдардын акыл-эс бузулуулары да тынчсыздандырат.
Йод жетишсиздигинин жүрөк-кан тамыр ден соолугуна тийгизген таасири жана Кан басымы
Йоддун жетишсиздиги калкан безинин иштешине тийгизген таасири аркылуу жүрөк-кан тамырлардын ден соолугуна жана кан басымына кыйыр түрдө таасир этиши мүмкүн. Калкан безинин гормондору зат алмашууну, анын ичинде жүрөктүн кагышын жана кан тамырлардын иштешин жөнгө салууда маанилүү ролду ойнойт. Йоддун деңгээли IDDден улам жетишсиз болгондо, калкан безинин гормону азайып, гипотиреозго алып келиши мүмкүн. Калкан безинин ишиндеги бул дисбаланс жүрөк-кан тамыр гомеостазын бузуп, гипертониянын өнүгүшүнө өбөлгө түзөт.Ошондуктан, йоддун жетишсиздигинен улам калкан безинин иштешинин бузулушу жүрөк-кан тамыр ооруларына, мисалы, жүрөк ритминин бузулушуна жана гипертонияга алып келиши мүмкүн.
Гипертония жүрөк-кан тамыр оорулары, анын ичинде инфаркт жана инсульт үчүн негизги коркунуч фактору болуп саналат. Калкан безинин функциясы бузулган IDD менен жабыркаган популяцияларда гипертония коркунучу жогорулашы мүмкүн. Ошондуктан, гипертонияны тез арада аныктоо жана башкаруу үчүн IDD менен ооруган адамдарда кан басымын мониторингдөө зарыл.
Комплекстүү ден соолук стратегиялары аркылуу IDD жана гипертонияны чечүү
ИДП менен күрөшүү аракеттери гипертонияга мониторинг жүргүзүү жана башкаруу боюнча жоболорду камтышы керек. IDD алдын алууга багытталган ден соолук программалары күнүмдүк ден соолукту текшерүүнүн бир бөлүгү катары кан басымын текшерүүнү камтышы мүмкүн. Мындан тышкары, IDD, калкан ден соолук жана гипертония ортосундагы байланыш жөнүндө маалымдуулукту жогорулатуу адамдарга өз убагында медициналык жардамга кайрылууга жана сергек жашоо образын кабыл алууга мүмкүнчүлүк берет.
IDD менен күрөшүү аракеттери
1993-жылы Мамлекеттик кеңеш тарабынан чакырылган 'Кытай 2000-жылы IDD максаттуу мобилизациялоо жыйынынан' бери Кытайда IDD менен күрөшүү үчүн биргелешкен аракеттер көрүлүүдө. 15-май Йод жетишсиздигинин алдын алуу боюнча улуттук күн катары белгиленип, маалымдуулукту жогорулатуу жана профилактикалык иш-чараларды ишке ашыруу боюнча жүргүзүлүп жаткан аракеттердин символу болуп саналат. Ар кандай мамлекеттик органдардын, саламаттыкты сактоо органдарынын жана тармактык ассоциациялардын ортосундагы координация йодду кошумчалоо боюнча программаларды ишке ашырууда, йоддолгон тузду колдонууну жайылтууда жана калкка йоддун ден соолукту сактоодогу маанилүүлүгү жөнүндө түшүндүрүү иштерин жүргүзүүдө маанилүү болду.
Жыйынтыктап айтканда, IDD калкан оорулары жана мүмкүн болгон жүрөк-кан тамыр оорулары, анын ичинде ден соолукка олуттуу коркунучтарды жаратат. Йод менен толуктоо жана элге билим берүү боюнча туруктуу аракеттердин аркасында өлкөлөр йод жетишсиздигинин таасирин азайтып, калктын жалпы ден соолугун жакшырта алышат.
