ኖሮቫይረስ ብኸመይ ብኣድማዒ መንገዲ ንከላኸል?

ኖሮቫይረስ ብኸመይ ብኣድማዒ መንገዲ ንከላኸል? ንመሳለጥያታት ክንክን ጥዕና፣ መዕበዪ ኣረጋውያንን ኢንዱስትሪ መግብን ዝምልከት ግድን ክንበብ ዘለዎ መምርሒ

ኖሮቫይረስ ኣዝዩ ተላባዒ ቫይረስ ኮይኑ፡ ብሰንኪ ቅልጡፍ ዝርገሐኡ መብዛሕትኡ ግዜ 'ፌራሪ ናይ ቫይረሳት' ተባሂሉ ይጽዋዕ። ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO) ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዓመታዊ ኣስታት 685 ሚልዮን ሰባት ብኖሮቫይረስ ይልከፉ፡ እዚ ድማ ቀንዲ ጠንቂ መግቢ ዝመሓላለፉ ሕማማት ይገብሮ። ኣብ መጀመርታ 2025፡ ኣብ ተገሊጹ ። ኣመሪካ፡ ጃፓንን ካልኦት ዞባታትን ለበዳታት ከምዝተራእየን፡ መጠን መልከፍቲ ምስቲ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን ክነጻጸር እንከሎ ዳርጋ ብዕጽፊ ከምዝወሰኸን መዕበዪ ኣረጋውያን፡ ኣብያተ ትምህርትን መራኽብ ምብጻሕን ፡ ንመተሓላለፊ ዝውዕሉ ቦታታት ኮይኖም ኣለዉ።

ንትካላት ክንክን ጥዕና፣ መዕበዪ ኣረጋውያን፣ ኣብያተ ትምህርትን ኢንዱስትሪ መግብን ፣ ምትሕልላፍ ኖሮቫይረስ ምርዳእን ውጽኢታዊ ስጉምትታት ምክልኻል ምትግባርን ንሓደጋታት ረኽሲ ንምንካይ ወሳኒ እዩ።

ልሙዳት ጽውጽዋያትን ሓቅታትን

ጽውጽዋይ 1፡ ኖሮቫይረስ ሓደ ዓይነት መርዘን መግቢ ጥራይ እዩ?

✅ ሓቂ፦ ብመግቢ ዝመሓላለፍ ምትሕልላፍ ዝከኣል እኳ እንተኾነ፡ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ምትእስሳር ግን እቲ ቫይረስ ዝዝርግሓሉ ቀንዲ መገዲ እዩ።

• ምትሕልላፍ ርክብ : ኖሮቫይረስ ኣብ ከም መኽፈቲ ማዕጾ፣ መትሓዚ ኢድ፣ ከምኡውን ሪሞት ኮንትሮል ዝኣመሰሉ ገጻት ንሰሙናት ክጸንሕ ይኽእል ፣ ዋላ ውሑድ መጠን ናይቲ ቫይረስ ረኽሲ ከስዕብ ይኽእል።

• ሓደጋ ምትሕልላፍ ብኣየር : ሓደ ዝተለኽፈ ሰብ ክተፍእ ከሎ፡ ንጥረ ነገራት ቫይረስ ብኣየር ክመሓላለፍ ስለ ዝኽእል፡ ሓደጋ ምልካፍ ይውስኽ።

ለበዋ፡- ክንክን ጥዕናን ህዝባዊ ትካላትን፡ ብከላ ንምንካይ ብምጥቃም ልዑል ምትንኻፍ ዘለዎም ቦታታት ብቐጻሊ ክጸርጉ ይግባእ ፡ ክሎሪን መሰረት ዝገበሩ ጸረ-ረኽሲ ።

ምልክታት ረኽሲ ኖሮቫይረስ

• ሓጺር ናይ ምሕቃቕ ግዜ : ምልክታት ድሕሪ 12-48 ሰዓታት ድሕሪ ረኽሲ ይረኣዩ።

• ልሙዳት ምልክታት :

• ህጻናት : ተምላስ ብብዝሒ ይርአ።

• ዓበይቲ : ተምላስን ምጭብባጥ ከብድን እቶም ቀንዲ ምልክታት እዮም።

• ካልኦት : ትሑት ሰዓል፡ ረስኒ፡ ሕማም ርእሲ፡ ቃንዛ ጭዋዳታት፡ ከምኡ’ውን ድኻም።

• ልዑል ሓደጋ ዘለዎም ጉጅለታት (ህጻናት፡ ኣረጋውያንን ሕማም ምክልኻል ዓቕሚ ዘለዎም ውልቀሰባትን) ከጋጥሞም ይኽእል እዩ ከቢድ ምውሓድ ማይ ፣ ኣብ ሆስፒታል ምእታው የድልዮምን ንህይወት ኣብ ሓደጋ ዘእቱን እዩ።

ለበዋ፦ ሆስፒታላትን መዕበዪ ኣረጋውያንን ልዑል ትኽክለኛነት ዘለዎም መሳርሒታት ምክትታል ሙቐት ክጥቀሙ ይግባእ። ምልክታት ብብቕዓት ንምፍላጥን ንምምሕዳርን

2ይ ጽውጽዋይ፡ ምልክታት ምስ ጠፍኡ፡ እቲ ቫይረስ ድሕሪ ደጊም ተላባዒ ኣይኮነን?

✅ ሓቂ፦ ምልክታት ምስ ሃድአ እውን እቲ ቫይረስ ክሳብ ሓደ ወርሒ ክላባዕ ይኽእል እዩ።

• ሕዱር ምልክታት ብተለምዶ ኣብ ውሽጢ 2-3 መዓልታት ክሓውዩ እንከለዉ , እቲ ቫይረስ ን3-4 ሰሙናት ኣብ ሰገራ ምፍሳስ ክቕጽል ይኽእል።.

• ሲዲሲ ይመክር ። ካብ ስራሕ ወይ ቤት ትምህርቲ እንተወሓደ ን48 ሰዓታት ኣብ ገዛ ክትጸንሕን ምልክታት ምስተፈትሑ ጽኑዕ ጽሬት ኢድ ክትሕሉን

• ሰራሕተኛታት ኢንዱስትሪ መግቢ መግቢ ካብ ምሓዝ ክቑጠቡ ኣለዎም ድሕሪ ምሕዋይ እንተወሓደ ንሓደ ሰሙን ፣ እዚ ድማ ምትሕልላፍ ቫይረስ ንምክልኻል እዩ።

ረኽሲ ኖሮቫይረስ ብኸመይ ብኣድማዒ መንገዲ ንከላኸል?

✅ ቁልፊ መከላኸሊ ስጉምትታት ትካላት ክንክን ጥዕና፣ መዕበዪ ኣረጋውያን፣ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ከምኡ እውን ኢንዱስትሪ መግቢ፤

1️⃣ ግቡእ ጽሬት ኢድ ምሕላው

• ሳሙና + ዝፈስስ ማይ እዩ ። ዝያዳ ውጽኢታዊ ካብ ኣልኮላዊ መስተ ዝሰርሑ ናይ ኢድ ሳኒታይዘር

• ኖሮቫይረስ ንኣልኮል ዝጻወር እዩ- እንተወሓደ ን20 ካልኢት ብሳሙና ኢድካ ምሕጻብ.

2️⃣ ድሕንነት መግቢ ምርግጋፅ

• ጥረ መግብታት ናይ ምብካል ተኽእሎኦም ዝለዓለ እዩ፣ ብፍላይ ምግቢ ባሕሪ፣ እንተወሓደ ክሳብ 63 ዲግሪ ሰንቲግሬድ (145 ዲግሪ ፋራናይት) ክብሰል ኣለዎ ።.

• ስሩዕ ልዑል ሙቐት ምጽራይ ኣቑሑት ክሽነን ኣቑሑትን መስቀላዊ ብከላ ንምክልኻል ክሕግዝ ይኽእል።

3️⃣ ፕሮቶኮላት ዲሲንፈክሽን ከባቢ

• ክሎሪን መሰረት ዝገበሩ መከላኸሊ ረኽሲ (ንኣብነት ብሊች) ነቲ ቫይረስ ኣብ ምውጋድ ውጽኢታዊ እዮም።

• ብተደጋጋሚ ዝተተንከፈ ቦታታት (መዕጸዊ ማዕጾ፡ ሽቓቕ፡ ካፈተርያ) መዓልታዊ ክድረግ ኣለዎ ፡ ብፍላይ ኣብቲ ዝተለኽፉ ውልቀሰባት ኣብ ዝጸንሑሉ ከባቢታት።

4️⃣ ምስ ዝተለኸፉ ውልቀሰባት ቀጥታዊ ርክብ ምግባር

• ምጥቃም ። ጓንቲን መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ንሕሙማት ኣብ እትከናኸነሉ እዋን

• ኣቕሑ፡ መንጸፍ ወይ ውልቃዊ ኣቑሑት ምስ ዝተለኽፉ ውልቀሰባት ካብ ምክፋል ኣወግድ።

3ይ ጽውጽዋይ፡ ኣልኮላዊ መስተ ዝሰርሑ ናይ ኢድ መጽረዪታት ንኖሮቫይረስ ክከላኸሉ ይኽእሉ?

✅ ሓቂ፦ ኖሮቫይረስ ንኣልኮል ዝጻወር ኮይኑ፡ ብሊች ወይ ልዑል ሙቐት ጥራይ እዩ ብኣድማዒ መንገዲ ክቐትሎ ዝኽእል።

• ኖሮቫይረስ ዘይከም ኮሮናቫይረስ ፡ ተሪር ፕሮቲን-ሊፒድ ደጋዊ ቅርፊት ስለዘለዎ ፡ ንኣልኮል መሰረት ዝገበረ ሳኒታይዘር ዝጻወር ይገብሮ።

• መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ ፡ ክሎሪን ብሊች ወይ ልዕሊ 85 ዲግሪ ሰንቲግሬድ (185 ዲግሪ ፋራናይት) ሙቐት ጥራይ እዩ ነቲ ቫይረስ ብኣድማዒ መንገዲ ከጥፍኦ ዝኽእል።

• ለበዋ፡- ፡ ኣእዳውና ብማይን ሳሙናን ምሕጻብ ። ኣብ ኣልኮላዊ መስተ ዝሰርሑ ሳኒታይዘር ካብ ምጽጋዕ

ምክትታል ሙቐት፡ ቁልፊ ኣካል ምሕደራ ኖሮቫይረስ

ረኽሲ ኖሮቫይረስ ሰዓል ከስዕብ ይኽእል እዩ፣ ብፍላይ ኣብ ህጻናትን ኣረጋውያንን ውልቀሰባት , ምክትታል ሙቐት ኣገዳሲ ይገብሮ:

ደረጃ ሙቐት	ዝምከር ስጉምቲ
37.3°C-38.0°C (ትሑት ሰዓል)	ኣዕርፍ፣ ማይ ምውሳድን ኤሌክትሮላይት ምምላእን።
≥38.5°C (ልዑል ሰዓል)	ሰዓል ዝቕንስ መድሃኒት ውሰድ፣ ልብጥ ዝበለ ምጽቃጥ ምልካይ
ቀጻሊ ልዑል ሰዓል ወይ ከቢድ ምውሓድ ማይ	ከም ደረቕ ኣፍ፡ ትሑት ውጽኢት ሽንቲ፡ ወይ ድኻም ዝኣመሰሉ ምልክታት የድልዮም ቅልጡፍ ሕክምናዊ ክንክን

ጆይቴክ ዝሰርሖ ልዑል ልክዕነት ዘለዎ ናይ ሙቐት ምክትታል መፍትሒ

ጆይቴክ ዲጂታላዊ መለክዒ ሙቐት ምዕቡላት ሴንሰራት ይጥቀሙ ንምቕራብ ቅልጡፍን ቅኑዕን ንባብ ሙቐት , ምርግጋጽ ዘተኣማምን ምክትታል ጥዕና ን:

• ሆስፒታላትን መዕበዪ ኣረጋውያንን : ስሉጥ መርመራ ሙቐት ጃምላዊ።

• ኣብያተ ትምህርትን ማእከላት ክንክን ህጻናትን : ብኣግኡ ምፍላጥን ምክልኻል ለበዳን።

• ኣብ ገዛ ምጥቃም : ምቹእን ቅኑዕን ምክትታል ሰዓል።

መደምደምታ፡ ውጽኢታዊ ምክልኻል ንሓደጋታት ረኽሲ ኖሮቫይረስ ከጉድል ይኽእል።

ኖሮቫይረስ ብቕልጡፍ ዝዝርጋሕ ኮይኑ ንምቁጽጻሩ በዳሂ እዩ። ይኹን እምበር ፡ ግቡእ ፕሮቶኮላት ጽሬት ምቕባልን ምዕቡል መፍትሒታት ምክትታል ሙቐት ምጥቃምን ፡ ብፍላይ ኣብ ከም ልዑል ሓደጋ ዘለዎም ከባቢታት፡ ንሓደጋታት ረኽሲ ብዓቢኡ ክቕንስ ይኽእል። ትካላት ክንክን ጥዕና፡ መዕበዪ ኣረጋውያን፡ ኣብያተ ትምህርትን ትካላት ምፍራይ መግቢን ዝኣመሰሉ .

ጆይቴክ ንምሃብ ንሞያዊ ደረጃ ዘለዎም መፍትሒታት ምክትታል ሙቐት ፣ ንተበግሶታት ህዝባዊ ጥዕና ንምድጋፍ፣ ከምኡ’ውን ንጽቡቕ ሂወት ውልቀሰባትን ማሕበረሰባትን ንምሕላው ቃል ኣትዩ ኣሎ።

ብዛዕባ መፍትሒታት ምክትታል ጥዕና ጆይቴክ ዝያዳ ፍለጡ ኣብ... www.sejoygroup.com ዝብል መርበብ ሓበሬታ.