މީސްލްސް ސްޕައިކިންގ ނީއާރ ޔޫ؟ މި 3 ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރާ ވަސީލަތް ޗެކް ކޮށްލައްވާ!

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިޔުއެޗްއޯ) އިން ބުނާ ގޮތުގައި 2024 އާއި 2025 އާ ދެމެދު ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި މީސްލްސްގެ ކޭސްތައް އިތުރުވެފައިވާއިރު، ރެކޯޑް އަދަދަކަށް މީސްލްސް ކޭސްތައް ރިޕޯޓްކޮށްފަ އެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ގިނަ ގައުމުތަކުން ވަނީ ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ މި ބަލިމަޑުކަމުގެ އަސަރު ފުޅާދާއިރާއެއްގައި މިވަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް އުފެދިފައެވެ. ވެކްސިން ދިނުމުން މީސްލްސް އިން ރައްކާތެރިވެވޭއިރު، އޭގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ މިންވަރު މަތިވުމާއި ކުރިމަތިވެދާނެ އުދަނގޫތަކުގެ ސަބަބުން އާންމު ސިއްހަތަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެ އެވެ. ރައްކާތެރިވުމާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރުމުގެ ކުރިން މި 'މުސްކުޅި ބަލީގެ' އަސާސްތަކަށް އަލުން ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ.

މީސްލްސް: ކްލިނިކަލް ޕްރެޒެންޓޭޝަން އެންޑް ޑިޒީސް ޕްރޮގްރެޝަން

މީސްލްސް އަކީ ވަރަށް ފަސޭހައިން ފެތުރޭ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ސީރިއަސް ބައްޔެކެވެ ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ މީސްލްސް ވައިރަސް . މިއީ އިންފެކްޝަސް ޑްރޮޕްލެޓްތަކާ ސީދާ ކޮންޓެކްޓްވުމުން ނުވަތަ ވައިގެ ތެރެއިން ފެތުރޭތީ އެވެ. ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކު ނޭވާލާއިރު، ކެއްސާއިރު، ނުވަތަ ހޮޑުލާއިރު އާންމުކޮށް އަލާމާތްތައް ކުރިއަށް ދަނީ ހަތަރު މަރުހަލާއެއްގެ ތެރެއިން :

1. އިންކިއުބޭޝަން ޕީރިއަޑް (7-14 ދުވަސް)
ވައިރަސް ހިމޭންކަމާއެކު 7-14 ދުވަސް ވަންދެން (އާންމުކޮށް ގާތްގަނޑަކަށް 10 ދުވަސް) ރިޕްލިކޭޓްވެ، ފާހަގަކުރެވޭ އަލާމާތެއް ނުފެނެއެވެ. ހަށިގަނޑުގައި
✅ ފަތުރުވެރިވުން : ބަލިޖެހިފައިވާ މީހާ ރޯގާ ފެނުމުގެ 4 ދުވަސް ކުރިން ވަރަށް ބޮޑަށް ފަތުރުވެރިވެ، އޭގެ ވެސް އެގޮތުގައި ހުރެއެވެ 4 ދުވަސް ފަހުން .

2. ޕްރޮޑްރޯމަލް ސްޓޭޖް (2-4 ދުވަސް)
ކުރީކޮޅު ފެންނަ އަލާމާތްތައް ގަދަ ފިނިހޫނުމިނެއް ފަދައިން ފެންނައިރު، ކްލާސިކް '3C' ގެ އަލާމާތްތައް ހުރެއެވެ :

ހޫނުގަދަވުން (39–40°C / 102–104°F އާއި ހަމައަށް)

'3C' އަލާމާތްތައް : ކެއްސުން (ދެމިގެންދާ އަދި ހިކި)

ކޮރިޒާ (ނޭފަތް ފޭބުން ނުވަތަ ތަތްވުން) .

ކޮންޖަންކްޓިވައިޓިސް (ރަތް، ފެން، އަލިކަމަށް ނާޒުކު ލޯ)

ކޮޕްލިކްގެ ކުލަތައް : ރަތްކުލައިގެ ހެލޯސްތަކެއް ހުންނަ ކުދިކުދި ހުދު ކުލަތަކެއް ހުންނައިރު ، ރޯގާ ޖެހުމުގެ 1-2 ދުވަސް ކުރިން ފެންނަން ހުރެއެވެ- މިއީ ކުރީކޮޅުގެ މުހިއްމު ނިޝާނެކެވެ. ކޯތާފަތުގެ އެތެރޭގައި

3. ރެޝް ސްޓޭޖް (3-5 ދުވަސް)

ރެޝް ޕެޓަރން : ކަންފަތުގެ ފަހަތުން ނުވަތަ އިސްތަށިގަނޑުގެ ރޮނގުން ފެށެނީ ތިރިއަށް ފެތުރިފައިވާ ރަތްކުލައިގެ، ބްލޮޗީ ޕެޗްތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ ( މޫނު → ކަރު → ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑު → އަތްފައި → އަތްތިލަ/ފައިތިލަ ).

ހުމުގެ އަސަރު ދެމިހުރެ (ގިނަ ފަހަރަށް 39 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް / 102 ޑިގްރީ ފެރެންހިޔާއަށްވުރެ މަތީގައި)، ބައެއް ފަހަރު 40 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް (104 ޑިގްރީ ފެރެންހިޔާ) އަށް ވެސް ސްޕައިކް ވެއެވެ.

ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރުބަލިވުމާއި، ކާހިތްވުން ގެއްލުމާއި، ލިމްފް ނޯޑްސް ދުޅަވުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވެދާނެއެވެ.

4. ރިކަވަރީ ސްޓޭޖް

އެ ރޯގާ ތަރުތީބުން ފަނޑުވެ، ބައެއް ފަހަރު މުށިކުލައިގެ ކުލަތަކެއް ނުވަތަ މަޑު ފޮތިގަނޑެއް ދޫކޮށްލައެވެ. ފެނުނު

ހުމުގެ އަސަރު ފިލައިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް (އެބަހީ، ނިއުމޯނިއާ، ކަންފަތުގައި އިންފެކްޝަން) އަދިވެސް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.
✅ ފަތުރުވެރިވުން : ރޯގާ ފެންނަތާ 4 ދުވަސް ފަހުން ދިގުދެމިގެންދެއެވެ (ޖުމްލަ ~8 ދުވަހުގެ ފަތުރުވެރި ވިންޑޯ).

އަމިއްލަ ނަފްސު ރައްކާތެރި ކުރާނެ ގޮތް

ވެކްސިން ދިނުން : އެމްއެމްއާރު (މީސްލްސް-މަމްޕްސް-ރޫބެލާ) ވެކްސިނަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ދިފާޢީ ވެކްސިނެވެ. ދިގުމުއްދަތަކަށް ދިފާޢީ ނިޒާމު ރަނގަޅުވުމަށް ކުދިންނަށް ދެ ޑޯޒް (12 މަހާއި 18 މަސްދުވަހު) ދޭން ޖެހެއެވެ.

Hygiene&ventilation : ތޮއްޖެހިފައިވާ، ވައި ވަދެ ނުކުމެވޭ ތަންތަނުން ދުރުހެލިވާށެވެ. މާސްކާއި އަތްދޮވުމަކީ ވެސް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ.

ދިފާޢީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުން : ދިފާޢީ ނިޒާމު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ރަނގަޅަށް ކެއުމާއި، އަރާމުކުރުމާއި، ކަސްރަތު ކުރުން.

S ymptoms މޮނިޓަރިންގ : ހުމުގެ އަސަރު ނުވަތަ ރޯގާ ޖެހުމުން ވަގުތުން ޑޮކްޓަރުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުން.

ލޭގައި އޮކްސިޖަން ލެވެލް ޓްރެކިންގ : އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި، ކުޑަކުދިންނާއި، ނުވަތަ އޭގެ އަސްލުގައިވާ ހާލަތްތައް ހުންނަ މީހުންގެ ލޭގައި އޮކްސިޖަން ލެވެލް މޮނިޓަރކޮށް ފުއްޕާމޭގައި ދިމާވެދާނެ އުދަނގޫތައް ދެނެގަނެއެވެ.

މީސްލްސް ފެތުރޭ ދުވަސްވަރު މި ކްރިޓިކަލް ނިޝާންތައް މޮނިޓަރކުރުން

• ހުމުގެ ސްޕައިކްސް ހެއްޔެވެ؟ → ކޮންޓެކްޓްލެސް ތަމަމީޓަރު ބޭނުންކުރުން. ރައްކާތެރި، އަވަސް ޗެކްތަކަށް (ޚާއްޞަކޮށް ކުޑަކުދިންނަށް)

• ކެއްސުން/ނޭވާލާން އުނދަގޫވުން؟ → ނެބިއުލައިޒަރސް އިން ދުޅަވެފައިވާ ނޭވާލާ ނިޒާމުތަކަށް ބޭސް ފޯރުކޮށްދެވޭނެއެވެ.

• ފުއްޕާމޭގެ ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކާ މެދު ކަންބޮޑުވޭތަ؟ → އިން SpO2 ޓްރެކްކުރުން ޕަލްސް އޮކްސިމީޓަރ (ރީޑިންގ <95% އަށް ސިއްހީ ފަރުވާ ބޭނުންވެއެވެ).

ގޮންޖެހުން ބޮޑު ވަގުތުތަކުގައި ސިއްހަތު ރައްކާތެރި ކުރުމަށް އެޅޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ސަމާލުކަން ދިނުމެވެ. އާންމު ސިއްހަތަށް ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލުމަށް އިތުބާރު ހުރި ވަސީލަތްތަކާއެކު އާއިލާތަކާއި ޕްރޮފެޝަނަލުންގެ ފަހަތުގައި ޖޮއިޓެކް ހެލްތްކެއާ ހުރެ އެވެ.

ޖޮއިޓެކް އެވެ ތަމަމީޓަރުތަކާއި ނެބިއުލައިޒާ އަދި ޕަލްސް އޮކްސިމީޓަރުތަކަކީ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ސީއީ އެމްޑީއާރު އަދި 510ކޭ އެޕްރޫވަލްތަކެކެވެ. ގޭގެ ސިއްހަތު ރައްކާތެރި ކުރުމަށް ޝަރުތު ހަމަވާ މެޑިކަލް ޑިވައިސްތައް ހައްގު.