माकडाच्या व्हायरसाच्या संसर्गाक लागून जावपी एक दुर्मिळ रोग. माकडाचो व्हायरस हो पोक्सव्हिरिडी ह्या ऑर्थोपॉक्स व्हायरस वंशांतलो. तशेंच ऑर्थोपॉक्स व्हायरसांत चेपट्याचो व्हायरस (चेपटाचो व्हायरस), गोंयकार व्हायरस ( चेपट्याची लस करपाखातीर वापरतात) आनी चेपट्याचो व्हायरस हांचो आस्पाव जाता.
संशोधनाक पोसल्ल्या माकडांक पयलेच खेपे माकडांचो चेपटें सोदून काडलो, तेन्ना संशोधनाक पोसल्ल्या माकडांत चेपट्या सारके दोन रोग जाले, देखून ताका 'माकडांचो चेचक' अशें नांव दिलें. १९७० वर्सा काँगोच्या लोकशाय प्रजासत्ताकांत चेपट्याचो खरपणान निर्मूलन करतना मनशाचेर पयलो मनीस माकडांचो रोग नोंद जालो. तेन्नासावन हेर जायत्या मध्य आनी अस्तंत आफ्रिकेंतल्या देशांनी: कॅमेरून, मध्य आफ्रिकन प्रजासत्ताक, कोटे डी आयव्हरी, काँगो लोकशाय प्रजासत्ताक, गॅबन, लायबेरिया, नायजेरिया, काँगो प्रजासत्ताक आनी सिएरा लिओन ह्या देशांतल्या लोकसंख्येंत माकडांचो चेचक जाल्ल्याचें दिसून आयलां. चडशे संसर्ग काँगोच्या लोकशाय प्रजासत्ताकांत जातात.
मनशाचे माकडाचे चेवेचे दुयेंती आफ्रिकेभायर जातात आनी ते आंतरराश्ट्रीय प्रवास वा आयात केल्ल्या जनावरांक संबंदीत आसतात, तातूंत अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, इझ्राएल, सिंगापूर आनी ब्रिटनांतले दुयेंती आसतात.
खंयच्यान येता? माकड?
ना !
'नांव प्रत्यक्षांत मात्शें चुकीचें नांव आसा,' रिमोइनान सांगलें. घडये ताका 'rodent pox' म्हणपाक जाय.
अमेरिकेच्या रोग नियंत्रण आनी प्रतिबंध केंद्रान आपल्या संकेतथळार सांगलां की 'माकडपॉक्स' हें नांव १९५८ वर्सा ह्या दुयेंसाच्या पयल्या नोंद जाल्ल्या केशींतल्यान आयलां, तेन्ना संशोधनाक सांबाळून दवरिल्ल्या माकडांच्या लोकसंख्येंत दोन प्रकोप जाले.
पूण माकड हे मुखेल वाहक न्हय. ताचे बदला हो व्हायरस खरखरीत, कंगारू, वसती वा हेर कृंतकांत तिगून उरूंक शकता.
माकडांचो सैमीक यजमान अजून कळूंक ना. पूण आफ्रिकेंतल्या मुयो आनी बिगर मनीस प्रायमेट (देखीक माकड) व्हायरस घेवन मनशाक संसर्ग जावंक शकतात.
चड संसर्गजन्य आशिल्ल्या covid-19 परस वेगळें, माकडांचो चेचक चड करून मनशां मदीं पातळप सोंपें न्हय.
लोक लागींच्या संपर्कांत आसतना माकडाचो चेपटो व्हड श्वसन बिंदूंतल्यान पातळटा; कातीच्या घायांचेर वा कुडीच्या द्रवांचो थेट संपर्क; वा अप्रत्यक्षपणान दूषित कपडे वा खाटीं वरवीं.
चडशा लोकांक माकडांचो संसर्ग जाल्ल्या लोकांक फ्लू सारकीं सौम्य लक्षणां दिसतात, जशीं जोर आनी फाटीचो दुखो, तशेंच दोन ते चार सप्तकांभितर आपशींच ना जावपी फोड.
संवसारीक भलायकी संघटनेच्या म्हणण्या प्रमाण माकडाच्या दुयेंसाक लागून मरण येवपी लोकांचें प्रमाण १% ते १०% इतलें आसता ..
माकडाच्या चेपट्या व्हायरसाची लागण जावची न्हय म्हूण वेगवेगळे उपाय करूं येतात : १.
१.
2. दुयेंत जनावरांच्या संपर्कांत येवपी खंयच्याय पदार्थाचो, जशें खाटींचो संपर्क टाळचो.
3. संसर्ग जाल्ल्या दुयेंतींक हेरां पासून वेगळे करप, जांकां संसर्ग जावपाचो धोको आसूं येता.
4. संसर्ग जाल्ल्या जनावरांक वा मनशाच्या संपर्कांत आयल्या उपरांत हाताची बरी नितळसाण दवरची. देखीक शाबू आनी उदकान हात धुवचे वा आल्कोहॉल आदारीत हॅंड सॅनिटायझर वापरचे.
5. दुयेंतींची जतनाय घेतना वैयक्तीक संरक्षण उपकरणां वापरचीं.
घरगुती सादारण जंतूनाशक वखदां माकडाचो व्हायरस मारूंक शकतात.
हातूंत तुमी काळजी घेतली अशी आस्त बाळगता
