Viruela ukaxa mä juk’a usuwa, ukaxa viruela virus ukampiwa usuntataraki. Virus de monos ukaxa género ortopoxvirus de poxviridae ukankiwa. Ortopoxvirus ukax viruela virus (viruela uñstayiri), viruela virus (viruela vacuna ukatak apnaqatawa) ukat vaca virus ukanakaw utjaraki.
Viruela ukax nayrïr kutiw 1958 maran jikxatasïna, ukatx pä viruela ukham usunakax yatxatañatak uywat mononakaruw uñstawayi, ukatwa 'viruela' sutimp uñt'ata. 1970 maranx República Democrática del Congo (RDC) markanx nayrïr kutiw jaqinakan varicela usump usuntatap qillqt’awayi, kunawsatix viruela usux wali ch’amampiw chhaqtayatäna. Uka pachatpachaw viruela ukax yaqha walja África central ukhamarak occidental uksan jaqinakan jaqinakan utjatapat yatiyasiwayi: Camerún, República Centroafricana, C ô te d’Marfil, República Democrática del Congo, Gabón, Liberia, Nigeria, República del Congo ukat Sierra Leona. Jilpacha infecciones ukanakax República Democrática del Congo uksanw utji.
Jaqinakan varicela usupax África anqäxan utji ukatx internacionales ukar sarañamp jan ukax yaqha markat apanit uywanakampiw uñt’ayasi, Estados Unidos, Israel, Singapur ukat Reino Unido uksan uñt’atawa.
¿Kawkitsa juti? k'usillu?
Janiwa !
'Chiqpachans uka sutix mä juk'a pantjasiw sutiwa,' sasaw Rimoin jupax saraki. Inas ukax 'viruela de roedores' satächispa.
Centros de Control y Prevención de Enfermedades de Estados Unidos ukax sitio web ukanx 'viruela' sutix nayrïr kutiw uka usux 1958 maran qillqt'ata, uka pachax pä usuw utjawayi, ukax monos ukanakan yatxatäwitak imatäna.
Ukampis janiw mononakax nayrïr aptʼasipkiti. Ukhamasti, uka virus ukax ardillas, canguros, dormitorios jan ukax yaqha roedores ukanakan utjaskakispawa.
Viruela usut natural anfitrión ukax jichhakamax janiw yatiskiti. Ukampirus africano roedores ukat jan jaqi primates (kunjamakitix monos) ukanakax virus ukanak apt’asipxaspawa ukat jaqinakarux usuchjaspawa.
Janiw covid-19 ukar uñtaskiti, ukax wali usuntayiriwa, viruela ukax jaqinak taypinx janiw jasakikiti.
Kunawsatix jaqinakax jak’at jikthaptapki ukhax viruela ukax jach’a samaña gotanak tuqiw jilxati; Directo contacto con lesiones de piel jan ukaxa cuerpo líquidos ukanakampi; Jan ukax indirectamente contaminado isi tuqi jan ukax ikiñanak tuqi.
Jilapart jaqinakax viruela usump usuntat jaqinakax gripe ukar uñtasit llamp’u chuymanïpxiwa, sañäni calentura ukat qhipäx usu, ukhamarak erupciones ukanakax pä semanas jan ukax pusi semanas ukjatx jupanakpachaw chhaqtawayxi.
Organización Mundial de la Salud ukan yatiyawiparjamaxa, 1% ukjat 10% ukjakamaw viruela usump jiwapxi ..
Kunayman lurawinakaw lurasispa, ukhamat jan usuntañatakix :
.
2. Janiwa kuna yänakampisa usut uywanakampi chikt’atakiti, sañäni, ikiñanakampi.
.
4. Usut uywanakampi jan ukaxa jaqinakampi jikthaptasaxa amparanaka suma q’umachaña. Sañäni, jabonampi umampi amparanaka jariqasiña jan ukax alcohol ukamp lurat desinfectantes de manos ukanakampiw jariqasiñama.
5. Usutanaka uñjañatakixa yänaka jark’aqasiñataki apnaqaña.
Utanakan desinfectantes comunes ukanakax virus de varicela ukar jiwayaspawa.
Aka tuqinx jumanakax sum uñjapxañamatakiw suyt’apxta



