Viruela nisqaqa mana ancha rikusqa unquymi , viruela virus nisqawan unquywan. Viruela virusqa poxviridae nisqap ortopoxvirus nisqa género nisqamanmi kapun. Ortopoxvirus kaqpipas kay viruela virus (viruela ruwaq), vaca virus (viruela vacunapaq llamk’achisqa) chanta vaca virus kaqwan ima.
Viruela nisqataqa 1958 watapin ñawpaqta tarirqanku, chaypin iskay viruela hina onqoykuna investiganapaq uywasqa monokunapi rikhurimurqan, chaymi 'viruela' nispa suticharqanku. 1970 watapi, República Democrática del Congo (RDC) nisqapiqa, viruela unquyta kallpawan chinkachisqankupi, runap ñawpaq kutita viruela unquyta tarirqanku. Chaymanta pacha, kay viruela kaqmanta willakurqa kay poblaciones kaqpi huk achka huk chawpi África kaqpi chanta kay Occidental África kaqpi: Camerún kaqpi, kay República Central África kaqpi, kay C ô te d’Ivoire kaqpi, kay República Democrática del Congo kaqpi, kay Gabón kaqpi, kay Liberia kaqpi, Nigeria kaqpi, kay República del Congo kaqpi chanta kay Sierra Leona kaqpi ima. Yaqa llapan unquykunaqa República Democrática del Congo suyupim rikurin.
Runamanta varicela unquyqa África hawapi rikukun chanta kay internacional viajekunawan utaq hawamanta apamusqa uywakunawan ima tinkuchisqa, kay casos kaqwan kay Estados Unidos, Israel, Singapur chanta Reino Unido kaqpi ima.
¿Maymantataq hamun? chipi?
Manam !
'Chiqaptaqa sutiqa huk chikan pantasqa sutim,' Rimoin nirqa. Ichapas 'viruela de roedores' nispa sutichasqa kanan.
Estados Unidospi Centros de Control y Prevención de Enfermedades nisqa web nisqapi nirqa kay 'viruela' sutiqa hamun kay ñawpaq registrado casomanta kay unquymanta 1958 watapi, maypichus iskay brotes karqa kay monos población kaqpi waqaychasqa investigaciónpaq.
Ichaqa manan kunturkunachu aswanta apaqkuna. Aswanpas kay virusqa ardillas, canguros, dormitorios utaq wak roedores kaqkunapi mana chinkanman.
Kunankamaqa manaraqmi yachakunchu ima natural anfitrión de varicela nisqa. Ichaqa, Africamanta roedores nisqakuna, mana runa primate nisqakunapas (ahinataq monos) virus nisqakunata apayta atinku, runakunatapas hap'ichinkuman.
Mana covid-19 hinachu, kayqa ancha infeccioso, kay viruelaqa aswanta mana facilchu runakuna ukhupi mast’arikun.
Runakuna allinta tupaptinkuqa, viruelaqa hatun samay gotakunawanmi mastarikun; Chiqan qara lesiones kaqwan utaq kurku yakukunawan tupay; Utaq indirectamente contaminado p’achakunawan utaq puñunakunawan.
Yaqa llapan runakuna kay viruela kaqwan unqusqakunaqa llamp’u gripe hina sintomakunayuq kanku, kayhina fiebrewan wasan nanaywan, chaynallataq iskay tawa semanallapi kikillanmanta chinkaq erupciones.
Organización Mundial de la Salud nisqanman hinaqa, viruela onqoywan wañuq runakunaqa 1%manta 10%kamam ..
Imaymana ruwaykuna ruwakunman kay viruela virus unquymanta hark'akunanpaq :
1. Ama chay virusta apayta atiq uywakunawan tupanachu (kaypi uywakuna unqusqa utaq wañusqa tarisqa kay viruela kaqpi).
2. Unqusqa uywakunawan tupaq ima materialwanpas ama tupanachu, ahinataq puñunakunawan.
3. Unqusqa unquqkunata hukkunamanta t’aqay, paykunaqa infección peligropi kankuman.
4. Infectasqa uywakunawan utaq runakunawan tuparuspa makinchik allin chuya kananpaq. Ejemplopaq, makiykita jabonwan yakuwan mayllakuy otaq alcoholwan ruwasqa maki desinfectantekunawan.
5. Unqusqakunata qhawaspaqa equipo de protección personal nisqawan yanapachikuna.
Wasikunapi común desinfectantes kaqkunaqa kay viruela virusta wañuchinkuman.
Suyakuy kaypi cuidakunaykita
