Iimboniselo: 0 uMbhali: Ixesha lokupapasha loMhleli weSiza: 2024-06-04 Imvelaphi: Isiza
Usuku lweHlabathi lokuSingqongileyo: Impembelelo yalo kwiMpilo ye-Cardiovascular and Respiratory
Usuku lwezeNdalo lweHlabathi, olubhiyozelwa minyaka yonke ngomhla we-5 kaJuni, sisikhumbuzo esibalulekileyo sokubaluleka kwendawo esingqongileyo kunye nesidingo sezenzo ezihlangeneyo zokuzigcina. Nangona ugxininiso oluphambili lwale mini kukugqamisa imiba yokusingqongileyo kunye nokukhuthaza izenzo ezizinzileyo, kubalulekile ukuqonda uxhulumaniso olunzulu phakathi kwempilo yokusingqongileyo kunye nempilo yabantu, ngokukodwa kwimimandla ye-cardiovascular and breathing well-being. Eli nqaku lihlolisisa indlela izinto zokusingqongileyo ezichaphazela ngayo le miba yempilo kwaye igxininisa ukubaluleka kokubeka iliso kunye nokukhusela impilo yethu kumxholo wokutshintsha kwendalo.
Indawo esihlala kuyo inefuthe elithe ngqo kwimpilo yethu. Umoya ococekileyo, amanzi, nomhlaba zisisiseko kwimpilo-ntle yethu, ngoxa ungcoliseko nokuthotywa kwemekobume kubangela imingcipheko enkulu yempilo. Umgangatho womoya esiwuphefumlayo, amanzi esiwaselayo, kunye nokutya esikutyayo konke kuphenjelelwa ziimeko zokusingqongileyo, ezithi zichaphazele imisebenzi yethu yomzimba kunye nempilo yonke.
Ungcoliseko lomoya sesinye sezona zoyikiso zibalulekileyo kwimpilo yokusingqongileyo kwihlabathi jikelele. Izinto ezingcolisayo ezifana ne-particulate matter (PM), i-nitrogen dioxide (NO2), i-sulphur dioxide (SO2), kunye ne-ozone (O3) inokungena ngokunzulu kwinkqubo yokuphefumula, ibangele uluhlu lwemiphumo emibi. Ukuvezwa kwexesha elide kwezi zinto zingcolisa umoya kunxulunyaniswa nezifo ezingapheliyo zokuphefumla ezifana nesifuba, isifo semiphunga esingapheliyo (COPD), kunye nomhlaza wemiphunga.
· Umbefu : Izinto ezingcolisa umoya zinokubangela ukuhlaselwa sisifuba kwaye zizenze zibe mandundu iimpawu. I-particulate matter, ngakumbi i-PM2.5, inokucaphukisa i-airways, ekhokelela ekudumbeni kunye nokuphakama kobuzwe.
· Izifo ezingapheliyo zePulmonary Disease (COPD) : Ukungakhuseleki ixesha elide kwizinto ezingcolisayo ezifana nomsi wecuba, ukukhutshwa kwemizi-mveliso, kunye nokukhupha izithuthi kunokubangela ukudumba okungapheliyo kweendlela zomoya, okukhokelela kwiCOPD.
· Umhlaza Wemiphunga : Ezinye izingcolisi, ezifana ne-polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) ezifumaneka kwi-traffic ephumayo, zinomhlaza kwaye zinokunyusa umngcipheko womhlaza wemiphunga.
Impilo ye-cardiovascular nayo ichatshazelwa kakhulu ziimeko zokusingqongileyo. Uphononongo lubonise ukuba ungcoliseko lomoya aluchaphazeli nje imiphunga kuphela kodwa luneziphumo ezibi kakhulu entliziyweni nakwimithambo yegazi.
· Ukuhlaselwa kweNtliziyo kunye neMivimbo : I-fine particulate matter (PM2.5) inokungena kwigazi, ekhokelela ekuvukeleni kunye noxinzelelo lwe-oxidative, okuyizinto ezingaphambili kwiziganeko ze-cardiovascular ezifana nokuhlaselwa kwentliziyo kunye nokubetha.
· Uxinzelelo lwegazi : Ukuba sesichengeni okungapheliyo kungcoliseko lomoya kunxulunyaniswa noxinzelelo lwegazi oluphezulu. Izinto ezingcolisayo zinokubangela ukuxinana kwemithambo yegazi, ukwandisa umthwalo womsebenzi entliziyweni nokukhokelela kuxinzelelo lwegazi.
· I-Atherossteosis : Ukungcola komoya kukhawuleza inkqubo ye-atherosclerosis, i-buildup of plaque kwi-arteries, engakhokelela kwi-coronary artery disease kunye nezinye iimeko ze-cardiovascular.
Ngenxa yempembelelo ebalulekileyo yezinto ezisingqongileyo kwimpilo yokuphefumla kunye nentliziyo, kubalulekile ukubeka iliso kwimpilo kuqala. Ukuhlolwa rhoqo kunye nokuhlolwa kunokunceda ukufumanisa iimpawu zokuqala zesifo kunye nokuququzelela ukungenelela kwangethuba.
· UkuHlolwa kweMpilo yoMphefumlo : Iimvavanyo zePulmonary function (PFTs), ezifana ne-spirometry, zinokuhlola ukusebenza kwemiphunga kwaye zibhaqe iimeko ezifana ne-asthma ne-COPD kwangethuba. Ukubeka esweni umgangatho womoya kunye nokunciphisa ukuchanabeka kwizinto ezingcolisayo nako kunokunceda ukulawula impilo yokuphefumla. Ukongeza, iinebulizers zidlala indima ebalulekileyo kwimpilo yokuphefumla ngokuhambisa iyeza ngokuthe ngqo kwimiphunga ngendlela yenkungu entle, eqinisekisa isiqabu ngokukhawuleza nangempumelelo kwiimpawu. Ziluncedo kakhulu kubantu abane-asthma kunye ne-COPD, njengoko ziququzelela ukuphefumla ngokunzulu amayeza, ukuphucula ukuphefumla, kunye nokuphucula ukusebenza kwemiphunga ngokubanzi.
· Ukujongwa kweMpilo ye-Cardiovascular : Rhoqo Ukuhlolwa koxinzelelo lwegazi , amanqanaba e-cholesterol, kunye nokujonga izinga lentliziyo kubalulekile ekuthinteleni nasekulawuleni izifo zentliziyo. Ukuqonda imiba yokusingqongileyo kunye neempembelelo zazo kunokukhokela ukhetho lwendlela yokuphila ukunciphisa umngcipheko.
USuku lweHlabathi lokusiNgqongileyo lusebenza njengeqonga elibalulekileyo lokwazisa ngonxibelelwano oluntsonkothileyo phakathi kokusingqongileyo nempilo yabantu. Kukubizelwa kwisenzo kubantu, uluntu, kunye noorhulumente ukuba bamkele iindlela ezizinzileyo ezikhusela iplanethi yethu kunye nempilo yethu.
· Isenzo somntu ngamnye : Ukunciphisa igalelo lomntu kungcoliseko ngokusebenzisa izithuthi zikawonke-wonke, ukunciphisa inkunkuma, nokuxhasa iimveliso ezilungele indalo.
· Uthethathethwano noluntu : Ukuthatha inxaxheba kwimisebenzi yokucoca yasekuhlaleni, ukutyalwa kwemithi, kunye namaphulo okwazisa ngokuphucula iimeko zokusingqongileyo zendawo.
· Ukuthethelelwa koMgaqo-nkqubo : Ukuxhasa imigaqo-nkqubo nemigaqo ejolise ekunciphiseni ungcoliseko, ukukhuthaza amandla ahlaziyekayo, nokukhusela ubutyebi bendalo.
Ukubhiyozelwa koSuku lweHlabathi lokusiNgqongileyo akukhona nje ukuxabisa indalo kodwa nokuqonda impembelelo enkulu indawo esingqongileyo enayo kwimpilo yethu, ngakumbi iinkqubo zethu zokuphefumla kunye nentliziyo. Ngokuqonda olu nxibelelwano kunye nokuthatha amanyathelo asebenzayo okubeka iliso kunye nokukhusela impilo yethu, sinokufaka isandla kwiplanethi enempilo kunye nabemi abanempilo. Olu suku malube sisikhumbuzo sokubaluleka kobomi obuzinzileyo kunye nesidingo sentshukumo ehlangeneyo ukukhusela ikamva lethu.
Ngokwamkela umoya woSuku lweHlabathi lokusiNgqongileyo, singasebenzela ihlabathi elicocekileyo, elinempilo kuthi nakwizizukulwana ezizayo.

umxholo awunanto!