Esi dzomeŋɔli ƒe dzoxɔxɔ sesẽa va le go dom kple tsidzaɣi si me fafa le la, kuxi tɔxɛ aɖewo doa mo ɖa, siwo dometɔ aɖewoe nye vuvɔ ƒe dzidziɖedzi si womele mɔ kpɔm na o. Togbɔ be zi geɖe la, vuvɔ do ƒome kple dzomeŋɔli hã la, dzomeŋɔli nye dɔléle si bɔ eye woŋea aɖaba ƒua edzi zi geɖe le ɣleti siwo me dzoxɔxɔ le wu me. Nudzɔdzɔ sia tsia dzi na ɖevi suewo dzilawo koŋ, elabena vidzĩwo kple ɖevi siwo le zɔzɔm la te ŋu dzea dɔ bɔbɔe wu. Dzomeŋɔli ƒe vuvɔ ƒe nɔnɔmewo gɔmesese kple afɔɖeɖe nyuiwo zazã ate ŋu akpe ɖe ame ŋu wòaɖe woƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi dzi akpɔtɔ.
Dzomeŋɔli ƒe Vuvɔ ƒe Nɔnɔmewo
Dɔlékuiwo ƒe hatsotso vovovo aɖe gbɔe dzomeŋɔli ƒe vuvɔ tsona ne wotsɔe sɔ kple dzomeŋɔli ƒe vuvɔ. Enterovirus, siwo tsina nyuie le yame ƒe dzoxɔxɔ me, ye nye fɔɖila vevitɔ. Dɔlékui siawo ate ŋu ahe dzesi siwo ɖi dzomeŋɔli ƒe vuvɔ ƒe dzesiwo vɛ, siwo dometɔ aɖewoe nye:
1. No me Sisi alo Tsi: Tsi si dona le ŋɔti me atraɖii nye dzesi si bɔ.
2. Kɔmeve: Vevesese alo dzikudodo le ŋɔti me ate ŋu ana nu mimi nasesẽ o.
3. Kɔdzi: Kɔdzi ƒuƒu alo si tsea ku ate ŋu anɔ anyi, eye zi geɖe la, egagblẽna ɖe edzi le zã me.
4. Asrã: Dzoxɔxɔ si nu mesẽ o va ɖo esi nu mesẽ o ate ŋu adzɔ, gake zi geɖe la, enɔa anyi eteƒe nadidi o.
5. Ðeɖiteameŋu: Ðeɖiteameŋu le goawo katã me kple ŋusẽ ƒe anyimanɔmanɔ nye nyatoƒoetoto enuenu.
Dziɖuɖu le Dzomeŋɔli ƒe Vuvɔme
Be nàɖe dzomeŋɔli ƒe vuvɔ ƒe afɔku kple ŋusẽkpɔɖeamedzi dzi akpɔtɔ la, bu mɔxexeɖedɔléle nu kple atikewɔwɔ siwo gbɔna ŋu kpɔ:
1. Tsidede: Kpɔ egbɔ be tsi geɖe ɖuɖu be tsi nanɔ eme eye wòakpe ɖe ʋuʋudedi tsɛ ŋu, si ana wòanɔ bɔbɔe be woaɖee ɖa.
2. Dzadzɛnyenye: De asi kɔklɔ enuenu kple asikɔklɔtikewo zazã ƒe dzi ƒo be woaɖe dɔlékuiwo ƒe kaka dzi akpɔtɔ.
3. Ƒo asa na Dzoxɔxɔ ƒe Tɔtrɔ Kpata: Ðe dzoxɔxɔ ƒe tɔtrɔ kpata, abe ʋuʋu tso teƒe si ya fafɛ le yi gota ƒe dzoxɔxɔ ene, dzi ɖeɖe kpɔtɔ.
4. Nuɖuɖu Si Na Lãmesẽ: Lé nuɖuɖu si da sɔ si me vitamin kple mineral sɔ gbɔ ɖo me ɖe asi be wòado alɔ dɔlélenutsiŋutete.
5. Gbɔɖeme: Gbɔɖeme nyuie le vevie ŋutɔ be ŋutilãa nahaya eye wòado ŋusẽ eƒe ametakpɔnu.
Vidzĩwo Dzi Kpɔkpɔ Kple Wo Dzi Kpɔkpɔ
Vidzĩwo kple ɖevi suewo hiã be woalé ŋku ɖe wo ŋu etɔxɛe le dzomeŋɔli ƒe vuvɔ me le woƒe dɔlélenutsiŋutete si le tsitsim ta. Ele be dzilawo nanɔ ŋudzɔ ahawɔ nu do ŋgɔ le ŋkuléle ɖe wo vi suewo ŋu kple wo dzi kpɔkpɔ me.
Dzomeŋɔli ƒe Vuvɔ ƒe Dzesidede Vidzĩwo
De dzesii kaba nye nu vevi aɖe si ana woakpɔ dɔlélea gbɔ nyuie. Kpɔ dzesiwo abe:
1. Zitɔtɔ alo dzikudodo ƒe dzidziɖedzi.
2. Tɔtrɔ le nuɖuɖu ƒe ɖoɖowo me alo nuɖuɖu ƒe dzodzro dzi ɖeɖe kpɔtɔ.
3. Alɔ̃dɔdɔ sesẽ.
4. Ŋutilã ƒe dzoxɔxɔ si dzi ɖe edzi (asrã).
5. Kɔdzi alo ŋɔti me ʋuʋu.
Vidzĩ Dɔnɔ Dzi Kpɔkpɔ
1. Kpɔ Ðeviwo ƒe Dɔdala gbɔ: Di atikewɔla bibiwo ƒe aɖaŋuɖoɖo ɣesiaɣi ne vidzĩ aɖe ɖe dɔléle ƒe dzesiwo fia.
2. Na Tsi Nanɔ Vidzĩa Me: Na notsi, notsi, alo tsi (ne esɔ ɖe ƒe si wòxɔ nu) enuenu.
3. Lé Akɔfafa me Ðe asi: Zã tsifamɔ̃ fafɛ si me kuɖiɖi le be wòaɖe ʋuʋudedi dzi akpɔtɔ eye nàkpɔ egbɔ be vidzĩa le teƒe si fa miamiamia.
4. Numimi Fafɛ: Zã bulb syringe alo nasal aspirator nàtsɔ akɔ no me mɔwo ŋu.
5. Lé ŋku ɖe Dzoxɔxɔ Ŋu: Lé ŋku ɖe vidzĩa ƒe dzoxɔxɔ ŋu edziedzi eye nàzã atike siwo ɖea dzoxɔxɔ dzi kpɔtɔna ne lãmesẽdɔwɔla aɖe kafui.
Nyanuwuwuw
Dzomeŋɔli ƒe vuvɔ, togbɔ be zi geɖe la, efa wu wo hati dzomeŋɔliwo hã la, ate ŋu agblẽ gbesiagbegbenɔnɔ me kokoko, vevietɔ na ƒome siwo si ɖevi suewo le. Ne dzilawo se nɔnɔmeawo gɔme eye wowɔ mɔxexeɖedɔléle nu ƒe mɔnuwo ŋudɔ la, woate ŋu aɖe dɔléle siawo ƒe dzɔdzɔ kple woƒe sesẽ dzi akpɔtɔ. Kpɔkpɔ nyuie kple beléle na vidzĩwo ate ŋu akpɔ egbɔ be vidzĩwo haya kabakaba eye woƒe dzi dze eme, si ana amesiame nase vivi na dzomeŋɔli ƒe ŋkeke siwo me dzoxɔxɔ kple ŋdɔ ʋuna le bliboe.
