Sɔgɔsɔgɔ ye farikolo tangacogo ye min bɛ sɔrɔ a yɛrɛ la, a bɛ nɔgɔ, dimifɛnw, banakisɛw ani banakisɛw bɔ ninakiliyɔrɔ la. Ni dimifɛnw fiyɛra, sɔgɔsɔgɔninjɛ sɔrɔyɔrɔw bɛ fiɲɛbɔyɔrɔw la, olu bɛ reflex (reflexe) dɔ baara walasa k’u gɛn. Hali ni a ka ca a la, sɔgɔsɔgɔ nɔgɔman tɛ kojugu kɛ, sɔgɔsɔgɔ min bɛ kɛ tuma caman na, min bɛ kɛ ni fanga ye, walima min bɛ mɛn senna, o ka kan ka ɲɛnabɔ joona dɔgɔtɔrɔso la.
Sɔgɔsɔgɔninjɛ sababuw
Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ se ka tila ka kɛ banakisɛw ni banakisɛ tɛ minnu na:
1. Sɔgɔsɔgɔninjɛ banakisɛw
A ka ca nɛnɛ ni samiyɛ waatiw la, o bɛ sɔrɔ banakisɛw fɛ i n’a fɔ banakisɛw, banakisɛw, ɲɛgɛnw, ani mikoplasma. A taamasiɲɛw ka teli ka kɛ farigan, sɛgɛn, kungolodimi ani farikolodimi ye.
2. Sɔgɔsɔgɔninjɛ minnu tɛ banakisɛ ye
Olu bɛ sɔrɔ fiɲɛbɔyɔrɔw ka faritanabanakisɛw fɛ i n’a fɔ mugu, buguri walima sokɔnɔbaganw ka sɔgɔsɔgɔninjɛ. Lamini ŋɛɲɛfɛnw (misali la, sisi, fiɲɛ nɛnɛ, walima kemikɛli sisi) ani cogoyaw i n’a fɔ asidi jiginni fana bɛ se ka sɔgɔsɔgɔninjɛ bila mɔgɔ la min tɛ banakisɛ ye.
Waati caman yeli bɛ nɔ bila sɔgɔsɔgɔ la cogo min na
1. Fiɲɛ nɛnɛman, fiɲɛ jalen
Tilemana fiɲɛ jalen ni funteni jiginni bɛ se ka galaka ni fiɲɛbɔyɔrɔw dimi, ka ɲɛgɛnɛsira lamaga sumaya ani ka fogonfogonw ka se ka fɛnɲɛnamafagalanw samali dɔgɔya, o bɛ na ni sɔgɔsɔgɔ ye.
2. Farikoloɲɛnajɛ minnu bɛ caya
Waati caman na, olu ka teli ka faritanabanakisɛ hakɛ caya fiɲɛ fɛ, o bɛ faritanabana sɔgɔsɔgɔ bila mɔgɔ la.
3. Ninakilidegunw
Funteni yeli bɛ se ka farikolo tangacogo fanga dɔgɔya, ka dɔ fara banakisɛw sɔrɔli kan, o bɛ se ka taa ɲɛ ka se cogoyaw ma i n’a fɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ min bɛ sɔrɔ sɔgɔsɔgɔ fɛ.
Yala sɔgɔsɔgɔ bɛ se ka sɔgɔsɔgɔninjɛ bila mɔgɔ la wa?
Sɔgɔsɔgɔ yɛrɛ tɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ bila mɔgɔ la nka a bɛ kɛ bana basigilen suguya caman taamasiɲɛ ye. Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ sɔrɔ ni funu jɛnsɛnna ninakilidegun duguma. Sɔgɔsɔgɔ basigilen walima sɔgɔsɔgɔ jugumanba bɛ se ka gɛlɛyaw taamasiɲɛw jira minnu ka kan ka sɛgɛsɛgɛli wɛrɛw kɛ.
Aw bɛ aw yɛrɛ tanga sɔgɔsɔgɔninjɛw kunbɛnni ma fiyentɔya la
Sɔgɔsɔgɔ hakɛ dantɛmɛnen nafa ka bon ninakiliyɔrɔ saniyali la, wa n’i y’a damatɛmɛ kun tɛ, o bɛ se ka funu juguya. Mɔgɔ minnu ka sɔgɔsɔgɔninjɛ ka bon, a jɛlen ka gɛlɛn, olu ka kan ka ɲɛgɛnɛsiralabanaw ta walasa ka kɔnɔboli nɔgɔya. Ni sɔgɔsɔgɔ jalen, sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ mɔgɔ tiɲɛ, sɔgɔsɔgɔfura laɲinitaw bɛ se ka kɛ dɔgɔtɔrɔ ka kɔlɔsili kɔnɔ. Sɔgɔsɔgɔ basigilen minnu bɛ mɛn dɔgɔkun 8 kɔnɔ walima ka tɛmɛ o kan, olu ka kan ka kɛ dɔgɔtɔrɔw ka jateminɛ ye.
Tuma min na i ka kan ka dɔgɔtɔrɔso lajɛ
Ninakilibanaw fɛ sɔgɔsɔgɔ fanba bɛ ban dɔgɔkun 1-2 kɔnɔ. Nka, aw bɛ taa kɛnɛyabaarakɛla dɔ fɛ ni aw ye:
· Sɔgɔsɔgɔ basigilen min bɛ mɛn ka tɛmɛ dɔgɔkun 3 kan
· Fariganba, disidimi, walima ninakilidegun (aw bɛ a Joytech thermomètre walasa ka sumaya kɔlɔsi ka ɲɛ; a ka tiɲɛni b’a to a ka ɲi so kɛnɛyako nɔfɛtaama kama) .
· Joli-sira-funu walima sɔgɔsɔgɔninjɛ min ka ca kojugu
· Kisɛya walima sɛgɛnba
Sɔgɔsɔgɔ basigilenw kunbɛnni
Sɔgɔsɔgɔ basigilen furakɛli bɛ a sababu dɔn. Dɔgɔtɔrɔw bɛ se ka ja lajɛ ni ninakili sɛgɛsɛgɛli fɔ walasa ka bana sɛgɛsɛgɛ tigitigi. Ka fara furaw kan, nin fɛɛrɛ ninnu bɛ se ka lafiya di mɔgɔ ma:
1. Aw bɛ nɛnɛ mara
Lamini jalenw bɛ sɔgɔsɔgɔ juguya. Aw bɛ jisumalan walima fiɲɛ samalan kɛ walasa fiɲɛbɔyɔrɔw ka to ka ɲi, ani ka masikew don kɛnɛma walasa ka aw tanga fiɲɛ nɛnɛman ni jalen ma.
2. Aw bɛ to ji la
Ji sumalenw bɛ nɔgɔ finman dɛmɛ, ka galaka lafiya, ani ka histamine bɔli kojugu bali, o bɛ dɔ bɔ funu ni nɔgɔ bɔli la.
3. Aw bɛ a kɛ Misi Misi la,
a bɛ dawolo lafiya cogo la min bɛ sɔrɔ a yɛrɛ la ani ka sɔgɔsɔgɔ misɛnni bali.
4. Aw bɛ sunɔgɔcogo ladilan
Ni aw ye kunkolo kɔrɔta sunɔgɔ waati la, o bɛ se ka dɔ bɔ nɔgɔ dalajɛli la fiɲɛbɔyɔrɔw la ani ka sɔgɔsɔgɔ nɔgɔya su fɛ.
Ni aw ye sɔgɔsɔgɔ sababuw ni a furakɛcogo faamuya, aw bɛ se ka waati jiginniw ɲɛnabɔ ka ɲɛ ani ka ninakili kɛnɛya ɲuman sabati.
A ka ca a la, sɔgɔsɔgɔ bɛ taa ni farigan ye, ni a cayara, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka kɛnɛyako gɛlɛya wɛrɛw lase mɔgɔ ma. Ni aw bɛ funteni kɔlɔsi tuma bɛɛ ani ka sumaya furakɛ cogo bɛnnen na, o bɛ se ka lafiya di sɔgɔsɔgɔ ni sumaya dimi cɛma. Joytech ka baara contact thermomètres ani funteni jateminɛnan minnu tɛ ɲɔgɔn sɔrɔ, olu dilannen don ni sinsinba ye baarakɛcogo ɲuman ni tiɲɛni kan, ka fɛn kuraw don tuma bɛɛ walasa ka dannaya ni baara nɔgɔya sariya kɔrɔlenw dafa. Ni u ka baara kɛcogo sɛgɛsɛgɛra ani u ka baarakɛcogo ɲuman min bɛ se ka kɛ baarakɛlaw ye, u ye sugandili ye min bɛ se ka da i kan i ka kɛnɛya kɔlɔsili magow kama.
