ንሓደጋ ምጽባብ ሻምብቆ ደም ንምንካይ ውጽኢታዊ ምቁጽጻር ጸቕጢ ደም

ኣነባብራ እናማዕበለ ምስ ከደ፡ ልዑል ጸቕጢ ደም እናሰፍሐ መጺኡ። ኣብ ቻይና ልዕሊ 30% ካብ 35 ዓመትን ልዕሊኡን ዝዕድሚኦም ውልቀሰባት ልዑል ጸቕጢ ደም ኣለዎም። ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዝርከቡን ብዕድመ ዝደፍኡን ሰባት፡ ልዕሊ ዓቐን ክብደት ዘለዎም ሰባትን ኣብ ስድራቤቶም ሕማም ልብን ስርዓተ ደምን ዘለዎም ሰባትን ዝለዓለ ሓደጋ ኣለዎም። ልዑል ጸቕጢ ደም ምስ ምጽባብ ሻምብቆታት ደም ብቐረባ ዝተኣሳሰር እዩ። ግቡእ ምሕደራ ጸቕጢ ደምን ብኣግኡ ምትእትታውን ነዚ ሓደጋ ንምቅላል ክሕግዝ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ሓፈሻዊ ጥዕና ልብን ስርዓተ ደምን ኣበርክቶ ይገብር።

ኣብ መንጎ ልዑል ጸቕጢ ደምን ኣርተሪዮስክለሮሲስን ዘሎ ምትእስሳር

ልዑል ጸቕጢ ደም ኣብ ምምዕባል ኣርተሪዮስክለሮሲስ ቁልፊ ረቛሒ እዩ። ብቐጻሊ ልዑል ጸቕጢ ደም ኣብ ሰራውር ደም ቀጻሊ ጸቕጢ ስለ ዘስዕብ፡ ንጉድኣት ሰራውር ደም፡ ምውህላል ጽላትን ምትራር ሻምብቆታት ደምን የስዕብ፡ እዚ ድማ ንስራሕ ልቢ ከዳኽም ይኽእል።

1. ጉድኣት ሰራውር ደም፦ ሕዱር ልዑል ጸቕጢ ደም ንኢንዶተልየም የዳኽሞ፣ መንደቕ ሰራውር ደም ይረግፍን ንመእከቢ ጽላት ተቓላዕነት ይውስኽን።

2. ምፍጣር ጽላትን ምጽባብ ሻምብቆታት ደምን፦ ምስ ግዜ፡ ምትእኽኻብ ጽላት ንዋሕዚ ደም ይድርቶ፡ እዚ ድማ ንሓደጋ ጸገማት ልብን ስርዓተ ደምን ይውስኽ።

3. ክሊኒካዊ ሳዕቤናት፦ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ምጽባብ ሻምብቆታት ደም ከም ሕማም ልብን ወቕዒን ዝኣመሰሉ ከበድቲ ኩነታት ከስዕብ ይኽእል። መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፤

• 69% ካብቶም ናይ መጀመርታ ወቕዒ ልቢ ዘጋጥሞም ውልቀሰባት ልዑል ጸቕጢ ደም ኣለዎም።

• 77% ካብቶም ንመጀመርታ ግዜ ወቕዒ ዘለዎም ሕሙማት ልዑል ጸቕጢ ደም ኣለዎም።

• 74% ካብቶም ሕሙማት ድኻም ልቢ ልዑል ጸቕጢ ደም ኣለዎም።

ቀዳሞት ምልክታትን ምልክታትን ምልላይ

ልዑል ጸቕጢ ደም መብዛሕትኡ ግዜ ናብ ርኡይ ጸገማት ልብን ስርዓተ ደምን ክሳብ ዘስዕብ ምልክት ዘይብሉ ኮይኑ ይቕጽል። ይኹን እምበር፡ ምጽባብ ሻምብቆታት ደም እናገደደ ምስ ከደ ፍሉያት ምልክታት ከርኢ ይኽእል።

ቀዳሞት ምልክታት ልዑል ጸቕጢ ደም፤

• ርእሲ፦ ናይ ንግሆ ሕማም ርእሲ ብፍላይ ኣብ ድሕሪት ርእሲ ልዑል ጸቕጢ ውሽጢ ርእሲ ከመልክት ይኽእል።

• ልቢ፦ ኣብ እዋን ኣካላዊ ጻዕሪ ኣፍልቢ ምጭባጥ፡ ቀረብ ደም ናብ ልቢ ከም ዝነከየ ምልክት ክገብር ይኽእል።

• ኣካላት፦ ኣብ መንጎ ቅልጽም ልዕሊ 15 ሚ.ሜ.

ልሙዳት ምልክታት ኣርተሪዮስክለሮሲስ (Organ Ischemia)፦

• ልቢ፦ ንልዕሊ 15 ደቓይቕ ዝጸንሕ ቀጻሊ ቃንዛ ኣፍልቢ፡ ማይኦካርድያል ኢስኬሚያ ከመልክት ይኽእል።

• ሓንጎል፦ ሃንደበታዊ ጸገም ምዝራብ ወይ ምድናስ ኣካላት ብኣጋኡ ምልክታት ወቕዒ ክኸውን ይኽእል።

• እግሪ፦ ድሕሪ ምጉዓዝ ከቢድ ቃንዛ ጤለ-በጊዕ ሕማም ዙርያዊ ሻምብቆታት ደም ከመልክት ይኽእል።

ካልኦት ምልክታት ምጽባብ ሻምብቆታት ደም፡ ምህርምራም ልቢ፡ ሕጽረት ትንፋስ፡ ምጉዳል ኣእምሮኣዊ ጸገምን ምድናስን ይርከብዎም። ከቢድ ኩነታት ናብ ወቕዒ ልቢ፡ ወቕዒ ወይ ጸገማት ዙርያዊ ሻምብቆታት ደም ከስዕብ ይኽእል።

ምክልኻል ስጉምትታት ኣንጻር ኣርተሪዮስክለሮሲስ

• ሚዛናዊ ኣመጋግባ፦ ኣመጋግባ ሶድየም ምንካይን ብፋይበር ዝሃብተሙ ፍረታት፡ ኣሕምልትን ምሉእ እኽልን ምውሳኽን ንንቡር ደረጃ ጸቕጢ ደም ክድግፍ ይኽእል።

• ስሩዕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ፦ ማእከላይ ምንቅስቓስ ኣካላት ኣብ ምቁጽጻር ክብደት ሰብነት ይሕግዝ፡ ንስራሕ ልብን ስርዓተ ደምን የዕብዮን ንሓደጋ ልዑል ጸቕጢ ደም የጉድሎን።

• ሽጋራ ምትካኽ ኣወግድን ኣልኮላዊ መስተ ምግዳብን፦ ትምባኾን ካብ መጠን ንላዕሊ ኣልኮላዊ መስተ ምውሳድን ንጉድኣት ሰራውር ደም ኣበርክቶ ይገብርን ንሓደጋ ልዑል ጸቕጢ ደምን ምጽባብ ሻምብቆታት ደምን የዕቢ።

ኣገዳስነት ስሩዕ ምክትታል ጸቕጢ ደም

ንውጽኢታዊ ምሕደራ ልዑል ጸቕጢ ደም ቀጻሊ ምክትታል ጸቕጢ ደም ኣገዳሲ እዩ። ቁልፊ ግዜታት ናብ... ጸቕጢ ደም ምዕቃን ዘጠቓልል፤

• ንግሆ፦ ድሕሪ ሓደ ሰዓት ካብ ድቃስካ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ንሓሙሽተ ደቓይቕ ስቕ ኢልካ ኮፍ ኢልካ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ርጉእ ንባባት ንምርካብ።

• ምሸት፦ ቅድሚ መድሃኒት ምውሳድካ፡ ድሕሪ መግቢ ወይ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ብቕጽበት ካብ ምዕቃን ምውጋድ።

ዘተኣማምን መቆጻጸሪ ጸቕጢ ደም ምምራጽ ወሳኒ እዩ። እቲ ጆይቴክ ሞኒተር ጸቕጢ ደም ፤

• ክሊኒካዊ ምጽዳቕ: ብመሰረት EU MDR ዝተረጋገጸ፣ ብማሕበር ልዑል ጸቕጢ ደም ኤውሮጳ (ESH) ዝጸደቑ ዝተመርጹ ሞዴላት ዘለዎ።

• ስማርት ምትእስሳር፦ ብብሉቱዝ ወይ ዋይፋይ ምስ ስማርትፎናት ብምትእስሳር፡ ካብ ርሑቕ ምክትታል ጥዕና የኽእል።

ልዑል ጸቕጢ ደም ዘለዎም ውልቀሰባት ካብቲ ቅደም ተኸተል ዕድሚኦም ንላዕሊ ካብ 10–15 ዓመት ዕድመ ምድፋእ ሰራውር ደም ከጋጥሞም ይኽእል። ልዑል ሓደጋ ዘለዎም ውልቀሰባት ብኣግኡ ምልላይን ብሕታዊ ምሕደራ ጥዕናን ንዕቤት ምጽባብ ሻምብቆታት ደም ንምዝሕሓል ክሕግዝ ይኽእል። ብክሊኒካዊ መንገዲ ዝተረጋገጹ መቆጻጸሪ ጸቕጢ ደም ምጥቃም ኣብ ንጡፍ ክንክን ልብን ስርዓተ ደምን መሰረታዊ ስጉምቲ እዩ።