ቀጻሊ ሰዓል? ናይ መጠንቀቕታ ምልክት ክኸውን ይኽእል እዩ።

ኣብዚ ቀረባ እዋን ቻይናዊት ታይዋናዊት ተዋሳኢት ባርቢ ህሱ (ዙ ዚዩዋን) ኣብ 48 ዓመት ዕድሚኣ ጥራይ ብሕማም ጉንፋዕ ብዝተፈጥረ ሕማም ሳንቡእ ዓሪፋ። እዚ ዘሕዝን ዜና ብዛዕባ ከቢድ ሓደጋታት ጸገማት ጉንፋዕ ንቕሓት ህዝቢ ኣዕብዩ ኣሎ። ሰዓል ልሙድ ምልክት ጉንፋዕ ኮይኑ ግን መብዛሕትኡ ግዜ ዕሽሽ ይበሃል። ከም ተፈጥሮኣዊ መከላኸሊ መካኒዝም ኮይኑ ዘገልግል እኳ እንተኾነ፡ ዝያዳ ከቢድ ኩነታት ከምዘሎ እውን ከመልክት ይኽእል እዩ። መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ኣብ ዓመት ልዕሊ 30 ሚልዮን ሰባት ብሰንኪ ሰዓል ሕክምናዊ ረድኤት ይደልዩ። ጠንቅታትን ግቡእ ምሕደራ ሰዓልን ምርዳእ ጽቡቕ ጥዕና ንምሕላው ኣገዳሲ እዩ።

ስለምንታይ ኢኻ ንሰዓል ብዕቱብ ክትወስዶ ዘለካ?

ሰዓል መስመራት ኣየር ንምጽራይ ይሕግዝ፡ እንተቐጺሉ ወይ እንተገዲዱ ግን፡ መሰረታዊ ናይ ጥዕና ጉዳይ ምልክት ክኸውን ይኽእል። ሓያሎ ኩነታት ዝተፈላለዩ ዓይነታት ሰዓል ከስዕቡ ይኽእሉ፣ ንሳቶም ድማ ጉንፋዕ፣ ብሮንካይትስ፣ ኣለርጂ፣ ኣሲድ ሪፍላክስን ሕዱር ዕንቅፋት ሕማም ሳንቡእን (COPD) ይርከብዎም። ገለ ልሙዳት ዓይነታት ሰዓል እዞም ዝስዕቡ እዮም፤

• ርጥብ ዝበለ ሰዓል (ምስ ፍሕኛ)፦ መብዛሕትኡ ግዜ ብቫይረስ ወይ ባክተርያዊ ረኽሲ ዝመጽእ ኮይኑ፡ ካብ ሳንቡእ ምውቃጥ ንምጽራይ ይሕግዝ።

• ደረቕ ሰዓል (ብዘይ ፍሕኛ)፦ ብሰንኪ ቁጥዐ ጎሮሮ፡ ኣለርጂ ወይ ኣሲድ ሪፍላክስ ክብገስ ይኽእል።

• ናይ ለይቲ ሰዓል፦ ኣብቶም ድሕሪ ኣፍንጫ ዝነጥብ፣ ኣሲድ ሪፍላክስ ወይ ኣዝማ ዘለዎም ውልቀሰባት ልሙድ እዩ። ኣቀማምጣ ድቃስ እውን ምልክታት ከጋድድ ይኽእል እዩ።

ስለምንታይ እዩ ሰዓል ብለይቲ ዝገድድ?

ብለይቲ ምስዓል ድቃስ ክዘርግን ነቲ ዝጸንሐ ኩነታት ከጋድዶን ይኽእል። ገለ ልሙዳት ጠንቅታት ድማ፤

• ድሕሪ ኣፍንጫ ዝመጽእ ንጣብ (postnasal drip)፦ ኣብ ጎሮሮና ኣብ እትድቅሰሉ እዋን ምውቃጥ ይእከብ፡ እዚ ድማ ናብ ቁጥዐን ሰዓልን የስዕብ።

• ኣሲድ ሪፍላክስ፦ ኣሲድ ከስዐ ናብ መዓንጣ ንላዕ

• ደረቕ ወይ ዝተበከለ ኣየር፦ ሓመድ፡ ትኪ ወይ ትሑት ርስሓት ንቑጥዐ ጎሮሮ ከጋድዶ ይኽእል።

• ሕዱር ኩነታት፦ ኣዝማ፡ ብሮንካይተስ፡ ዋላ’ውን ድኻም ልቢ፡ ብሰንኪ ምጽባብ መስመራት ኣየር ወይ ምትእኽኻብ ፈሳሲ፡ ንለይቲ ሰዓል ክውስኽ ይኽእል።

ንሰዓል ንምፍዋስ ዝሕግዙ ውጽኢታውያን መገድታት

• ርስሓት ምሕላው፦ መስመራት ኣየር ርጥብ ንኽኸውን ርስሓት ዝህብ መሳርሒ ምጥቃም ወይ ስቲም ምትንፋስ።

• ኔቡላይዘር ምጥቃም፦ ኔቡላይዘር ቴራፒ ንነድሪ ንምንካይን ምውቃጥ ንምፍታሕን ይሕግዝ። እቲ ጆይቴክ ኔቡላይዘር ንዓሚቝ መድሃኒት ምምጣጥ ትሕቲ 5μm ዝኾኑ ረቀቕቲ ንጥረ ነገራት ጭቃ የቕርብ፣ ውጽኢታዊ ረድኤት ይህብ።

• ካብ ዘቖጥዑ ነገራት ምውጋድ፦ ካብ ትኪን ብከላታትን ካብ ብርቱዕ ሙቐትን ርሓቕ።

• ናይ ድቃስ ኣቀማምጣኻ ኣስተኻኽል፦ ድሕሪ ኣፍንጫ ዝመጽእ ንጣብን ምምላስ ኣሲድን ንምንካይ ርእስኻ ቁሩብ ኣልዕሎ።

• መድሃኒታት ብጥበብ ምረጹ፦ ንሰዓል ዝዓግቱ መድሃኒት ኣብ ትሕቲ ሕክምናዊ መምርሒ ጥራይ ውሰድ። ንርጥብ ዝበለ ሰዓል፡ ምጽራይ ምውቃጥ ንኽፍቀድ ዝሕግዙ ዓፈናታት ምውጋድ።

ከመይ ጌርና ቀልጢፍና ረስኒ ጎሮሮ ሰዓል ደው ነብሎ

ቁጥዐ ጎሮሮ ሃንደበታዊ ሰዓል ከስዕብ ይኽእል። ነዞም ቅልጡፋት መድሃኒታት ፈትኑ፤

1. ኣፍካን ኣፍንጫኻን ብኢድካ ሸፊንካ ንገለ ካልኢታት ትንፋስካ ምሓዝ ተነቃፍነት ንምንካይ።

2. ጎሮሮኻ ርጥብ ንኽኸውን ቀስ ኢልካ ውሕጦ።

3. ብኣፍንጫኻ ኣዕሚቕካ ኣስተንፍስ እሞ ጭዋዳታት ጎሮሮኻ ኣዛንዮም።

4. እቲ ቁጥዐ ክሳብ ዝሃድእ ከም ኣድላይነቱ ደግሞ።

መዓስ ናብ ሓኪም ትኸይድ?

መብዛሕትኡ ሰዓል ባዕሉ ይፍታሕ፡ ሕክምናዊ ረድኤት ግን ኣድላዪ እንተኾይኑ፤

• እቲ ሰዓል ከይተመሓየሸ ልዕሊ ሰለስተ ሰሙን ይጸንሕ።

• ደም ወይ ረጒድ ብጫ-ቀጠልያ ምውቃጥ ትሰዓል፡ ወይ ልዑል ሰዓል ኣለካ።

• ምስትንፋስ ይጽገመካ፡ ኣፍልብኻ ምጭናቕ ወይ ድማ ድቃስ ዝዘርግ ከቢድ ናይ ለይቲ ሰዓል የጋጥመካ።

• ኣዝማ፡ ኮፕድ ወይ ካልእ ሕዱር ሕማማት ሳንቡእ ኣለካ፡ ምልክታት ድማ ይገድድ።

ብዛዕባ ሰዓል ንቑሓት ኩኑ

ሰዓል ልሙድ ምልክት እኳ እንተኾነ፡ ሸለል ክበሃል የብሉን-ብፍላይ ኣብ እዋን ወቕቲ ጉንፋዕ። ቀጻሊ ሰዓል ቫይረስ ረኽሲ ዘመልክት ክኸውን ይኽእልን ኣብ እዋኑ ክንክን የድልዮን። ግቡእ ምሕደራ፡ እንተላይ ጆይቴክ ኔቡላይዘርስ ፡ ምልክታት ንምፍዋስን ንጥዕና ስርዓተ ምስትንፋስ ክድግፍን ክሕግዝ ይኽእል። ብዛዕባ ጥዕናኻ ንጡፍ ኩን፡ መዓልታዊ ጥንቃቐታት ግበር፡ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ድማ ሕክምናዊ ሓገዝ ድለ።