ዓለማዊ መዓልቲ ልዑል ጸቕጢ ደም፡ ልዑል ጸቕጢ ደም ንምክልኻል ዝሕግዙ ምኽርታት ክኢላታት

ልዑል ጸቕጢ ደም፡ ሓደ ካብቶም ልሙዳት ሕዱር ሕማማት ኮይኑ፡ ብሰፊሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ክሳብ ሕጂ ብብዙሓት ብጌጋ ይርድኡ። እዋናዊ መረዳእታ ከምዘመልክቶ ኣብ ቻይና ልዕሊ 200 ሚልዮን ዓበይቲ ሰባት ብልዑል ጸቕጢ ደም ይሳቐዩ። ዋላ እኳ እንተተዘርግሐ፡ ብዛዕባ ምክልኻልን ኣተሓሕዛኡን ግጉይ ኣረኣእያታት ግን ይቕጽል ኣሎ።

17 ግንቦት ዓለማዊ መዓልቲ ልዑል ጸቕጢ ደም ኮይኑ፡ እዞም ናይ ክኢላታት ምኽርታት ምስ ልዑል ጸቕጢ ደም ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ንምውጋድ ክሕግዙኹም ተስፋ ንገብር።

ልዑል ጸቕጢ ደም ምርዳእ

ልዑል ጸቕጢ ደም ብዝለዓለ ጸቕጢ ደም ዝልለ ስርዓታዊ ኩነታት እዩ። ብመሰረት ሃገራዊ ኮሚሽን ጥዕና፡ ጸረ-ልዑል ጸቕጢ ደም መድሃኒታት ከይተጠቐምካ ኣብ ሰለስተ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ንባብ ጸቕጢ ደም ካብ 140/90 ሚ.ሜ. እዚ መርመራ እዚ ምትእትታው ኣነባብራን ምናልባት እውን መድሃኒትን የድሊ።

ኣብ ሆስፒታል ፉዋይ ምክትል ዳይረክተር ማእከል ልዑል ጸቕጢ ደም ዶክተር ማ ወንጁን፡ ጸቕጢ ደም ብውልቃዊ ቅዋም፡ ሕማማት፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኩነታትን ጀነቲካዊ ረቛሒታትን ክጽሎ ከምዝኽእልን፡ ንገለ ሰባት ንልዑል ጸቕጢ ደም ዝያዳ ተቓላዕቲ ከምዝገብሮምን የስምረሉ።

እቲ ዘሰክፍ ግን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብሰንኪ ዘይጥዑይ ኣነባብራ፡ ተርእዮ ልዑል ጸቕጢ ደም ኣብ መንእሰያትን ህጻናትን ከይተረፈ ይውስኽ ኣሎ። ዶክተር ማ ኣብ ኣረጋውያን ልዑል ጸቕጢ ደም መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ምትራር ሻምብቆታት ደም ዝተኣሳሰር ኮይኑ ከም ዝተነጸለ ሲስቶሊክ ልዑል ጸቕጢ ደም ክቐርብ እንከሎ፡ መንእሰያት ውልቀሰባት ግን ብተለምዶ ልዑል ጸቕጢ ሲስቶሊክን ዲያስቶሊክን ወይ ዝተነጸለ ዲያስቶሊክ ልዑል ጸቕጢ ደም ከምዘርእዩን፡ እዚ ድማ ብቐንዱ ብሰንኪ ኣነባብራ፡ ልምዲ ኣመጋግባን ጸቕጥን ከምዘርእዩ ይሕብር።

ሓደጋ ዘስዕቡ ረቛሒታትን ምልክታትን

ኣብ ልዑል ጸቕጢ ዘለዎም ስራሕ ዝሰርሑ ውልቀሰባት፡ ልዑል ጨውን ልዑል ስብሕን ዘለዎ ኣመጋግባ ዝወስዱ፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዘይገብሩን ካብ መጠን ንላዕሊ ሽጋራ ዘትክኹ ወይ ዝሰትዩን ዝለዓለ ሓደጋ ኣለዎም። ብተወሳኺ፡ ስብሕን ጀነቲካዊ ዝንባለታትን ኣብ ህጻናትን መንእሰያትን ንሓደጋ ልዑል ጸቕጢ ደም ክውስኽ ይኽእል።

ዶክተር ማ መንእሰያት ብስሩዕ ክብሉ ይመኽሩ ጸቕጢ ደሞም ምክትታል እዩ።.

 

ለበዳ ኮቪድ-19 ንቕሓት ውልቃዊ ጥዕና ብምዕባይ፡ ዝበዝሑ ስድራቤታት ከም... ጸቕጢ ደም ዝከታተሉ . ከም ቀጻሊ ምድንዛዝ፡ ሕማም ርእሲ፡ ምህውታት ልቢ፡ ምጽቃጥ ኣፍልቢ፡ ድብዝዝ ምርኣይ ወይ ምፍሳስ ደም ኣፍንጫ ዝኣመሰሉ ምልክታት ልዑል ጸቕጢ ደም ዘመልክቱ ስለ ዝኾኑ ንሕክምናዊ ምኽሪ ክድርኹ ይግባእ።

ልዑል ጸቕጢ ደም ዘለዎም ሕሙማት ኩሉ ግዜ መድሃኒት የድልዮም ድዩ?

ልሙድ እምነት፡ መርመራ ልዑል ጸቕጢ ደም ማለት ምሉእ ዕድመ ኣብ ጸረ-ልዑል ጸቕጢ ደም መድሃኒታት ምጽጋዕ ማለት እዩ። ይኹን እምበር፡ እዚ ግድን ኣይኰነን። ምክትል ፕረዚደንት ሆስፒታል ዢያንግያ ዶክተር ሊዩ ሎንግፈይ ልዕሊ 90% ካብቶም ልዑል ጸቕጢ ደም ዘለዎም ሰባት ጠንቂ ዘይፍለጥ ቀዳማይ ደረጃ ልዑል ጸቕጢ ደም ኮይኖም ንምፍዋሶም ኣጸጋሚ ግን ከኣ ክትቆጻጸሩ ዝኽእሉ ምዃኖም ይገልጽ። እቶም ዝተረፉ ሕሙማት ካልኣዊ ልዑል ጸቕጢ ደም ኮይኖም፡ ነቲ መሰረታዊ ኩነታት ብምሕካም ክቆጻጸርዎ ወይ ንቡር ክኸውን ይኽእል።

ምምሕያሽ ኣነባብራ ኣብ ምሕደራ ልዑል ጸቕጢ ደም ወሳኒ ምዃኑ ክኢላታት ይሰማምዑ። ኣብ ክፍሊ ልብን ስርዓተ ደምን ሆስፒታል ዚዩዋን ተሓጋጋዚ ዋና ሓኪም ዶክተር ጉኦ ሚንግ፡ ቅልል ዝበለ ልዑል ጸቕጢ ደም (ትሕቲ 150/100 ሚ.ሜ.Hg) ዘለዎም ሕሙማት፡ ብቐጻሊ ጥዕናዊ ልምድታት ከም ትሑት ጨው ዘለዎ ኣመጋግባን ምቁጽጻር ክብደት ሰብነትን፡ ኣድላይነት መድሃኒት ከጉድሉ ወይ ከይተረፈ ከወግዱ ከም ዝኽእሉ ይእምት። ኣብ ሳልሳይ ሆስፒታል ዢያንግያ ዋና ሓኪም ዶክተር ካኦ ዩ ወሲኹ፡ ሓደስቲ ልዑል ጸቕጢ ደም ዘለዎም ሕሙማት ብፍላይ ድማ ትሕቲ 160/100 ሚ.ሜ.

ለበዋታት ኣመጋግባን ኣነባብራን

'መምርሒ ኣመጋግባ ንልዑል ጸቕጢ ደም ዘለዎም ዓበይቲ (ሕታም 2023)' ብፖታስየም ዝሃብተሙ መግብታት ምውሳኽ፡ ቀሊል ኣመጋግባ ምሕላው፡ ከምኡ'ውን ልዑል ስብሕን ኮለስትሮልን ዘለዎም መግብታት ምውጋድን ይመክር። ብተወሳኺ ብፋይበር ዝሃብተሙ ፍረታትን ኣሕምልትን፡ ማእከላይ መጠን እኽልን ቆጽልን ከምኡ’ውን ካብ ከም ጸባ፡ ዓሳ፡ ሶያን ተዛመድቲ ፍርያትን ዝመጽእ ፕሮቲን ምውሳድ ይምዕድ።

ብተወሳኺ፡ ልዑል ጸቕጢ ደም ዘለዎም ሕሙማትን ልዑል ንቡር ጸቕጢ ደም ዘለዎምን፡ ኣዘውቲሮም ምንቅስቓስ ኣካላት ክገብሩ፡ ጥዑይ ክብደት ክሕዙ፡ ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጹ፡ ኣልኮላዊ መስተ ምውሳድ ክድርቱ፡ ጸቕጢ ክቕንሱ ክኢላታት ይመኽሩ። 

ስሩዕ ምክትታል ጸቕጢ ደምን ጽቡቕ ናይ ገዛእ ርእስኻ ምሕደራን እውን ኣገዳሲ እዩ።

ቀሊልን ተንቀሳቓስን እዩ። ናይ ገዛ ጸቕጢ ደም ምክትታል መዓልታዊ ንባባት ንምክትታል ክሕግዝ ይኽእል፣ ኣብ ጥዕና ሓደ ሰብ ክቡር ርድኢት ክህብን መዓልታዊ ህይወት ንምምሕዳር ዝያዳ ርጉእ ኣገባብ ከኽእልን ይኽእል። 

ብISO13485 ዝጸደቐ ፍሉጥ ኣፍራዪ ናይ ገዛ ጸቕጢ ደም መቆጻጸሪታት ጆይቴክ ሄልዝኬር፡ ዝያዳ ሓደስቲ ብሕብረት ኤውሮጳ MDR ዝተረጋገጹ ሓደስቲ ቴንሲዮሜተራት የማዕብል ኣሎ።