હાયપરટેન્શન, સૌથી સામાન્ય ક્રોનિક રોગોમાંની એક, વ્યાપકપણે ઓળખાય છે પરંતુ હજુ પણ ઘણા લોકો દ્વારા ગેરસમજ છે. વર્તમાન ડેટા સૂચવે છે કે ચીનમાં 200 મિલિયનથી વધુ પુખ્ત વયના લોકો હાઈ બ્લડ પ્રેશરથી પીડાય છે. તેનો વ્યાપ હોવા છતાં, તેના નિવારણ અને સારવાર વિશે ગેરમાન્યતાઓ ચાલુ છે.
17મી મે એ વિશ્વ હાયપરટેન્શન દિવસ છે, અને અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ નિષ્ણાત ટિપ્સ તમને હાઈ બ્લડ પ્રેશર સાથે સંકળાયેલી મુશ્કેલીઓથી બચવામાં મદદ કરશે.
હાયપરટેન્શનને સમજવું
હાઇપરટેન્શન એ એક પ્રણાલીગત સ્થિતિ છે જે એલિવેટેડ બ્લડ પ્રેશર દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. નેશનલ હેલ્થ કમિશન અનુસાર, જો એન્ટિહાઇપરટેન્સિવ દવાઓનો ઉપયોગ કર્યા વિના ત્રણ અલગ-અલગ પ્રસંગોએ બ્લડ પ્રેશર રીડિંગ્સ 140/90 mmHg કરતાં વધી જાય તો નિદાન કરવામાં આવે છે. આ નિદાન જીવનશૈલી દરમિયાનગીરી અને સંભવતઃ દવાની ખાતરી આપે છે.
ફુવાઈ હોસ્પિટલના હાઈપરટેન્શન સેન્ટરના ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર ડૉ. મા વેનજુન ભારપૂર્વક જણાવે છે કે બ્લડ પ્રેશર વ્યક્તિગત બંધારણ, રોગો, મનોવૈજ્ઞાનિક સ્થિતિ અને આનુવંશિક પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જે કેટલાક લોકોને હાઈપરટેન્શન માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.
ચિંતાજનક રીતે, અસ્વસ્થ જીવનશૈલીને કારણે યુવાનો અને બાળકોમાં પણ હાયપરટેન્શનની ઘટનાઓ વધી રહી છે. ડો. મા નોંધે છે કે જ્યારે વૃદ્ધોમાં હાયપરટેન્શન ઘણીવાર ધમનીની જડતા સાથે સંકળાયેલું હોય છે અને અલગ સિસ્ટોલિક હાયપરટેન્શન તરીકે રજૂ કરે છે, યુવાન વ્યક્તિઓ સામાન્ય રીતે એલિવેટેડ સિસ્ટોલિક અને ડાયસ્ટોલિક દબાણ અથવા અલગ ડાયસ્ટોલિક હાઇપરટેન્શન દર્શાવે છે, મુખ્યત્વે જીવનશૈલી, આહારની ટેવો અને તણાવને કારણે.
જોખમ પરિબળો અને લક્ષણો
ઉચ્ચ તણાવવાળી નોકરીઓમાં વ્યક્તિઓ, જેઓ વધુ મીઠું અને વધુ ચરબીયુક્ત આહાર લે છે, જેઓ કસરતનો અભાવ છે અને જેઓ વધુ પડતું ધૂમ્રપાન કરે છે અથવા પીતા હોય છે તેઓને વધુ જોખમ હોય છે. વધુમાં, સ્થૂળતા અને આનુવંશિક વલણ બાળકો અને કિશોરોમાં હાયપરટેન્શનનું જોખમ વધારી શકે છે.
કોવિડ-19 રોગચાળાએ વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ વધારી છે, જેના કારણે વધુ પરિવારો તબીબી ઉપકરણો રાખે છે જેમ કે બ્લડ પ્રેશર મોનિટર . સતત ચક્કર આવવા, માથાનો દુખાવો, ધબકારા વધવા, છાતીમાં ચુસ્તતા, અસ્પષ્ટ દ્રષ્ટિ અથવા નાકમાંથી રક્તસ્ત્રાવ જેવા લક્ષણો હાયપરટેન્શનને સૂચવી શકે છે અને તબીબી પરામર્શ માટે પૂછવું જોઈએ.
શું હાયપરટેન્સિવ દર્દીઓને હંમેશા દવાની જરૂર હોય છે?
એક સામાન્ય માન્યતા એ છે કે હાયપરટેન્શન નિદાનનો અર્થ એ છે કે એન્ટિહાઇપરટેન્સિવ દવાઓ પર આજીવન અવલંબન. જો કે, એવું જરૂરી નથી. ઝિઆંગ્યા હોસ્પિટલના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ ડો. લિયુ લોંગફેઈ સમજાવે છે કે 90% થી વધુ હાઈપરટેન્શનના કેસો અજ્ઞાત કારણો સાથે પ્રાથમિક હાયપરટેન્શન છે અને તેનો ઈલાજ મુશ્કેલ છે પરંતુ મેનેજ કરી શકાય છે. બાકીના કેસો ગૌણ હાયપરટેન્શન છે, જે અંતર્ગત સ્થિતિની સારવાર કરીને નિયંત્રિત અથવા સામાન્ય કરી શકાય છે.
નિષ્ણાતો સહમત છે કે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર હાઇપરટેન્શન મેનેજમેન્ટમાં નિર્ણાયક છે. ઝિયુઆન હોસ્પિટલના કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર વિભાગના એસોસિયેટ ચીફ ફિઝિશિયન ડૉ. ગુઓ મિંગ સૂચવે છે કે હળવા હાયપરટેન્શન (150/100 mmHgથી નીચે) ધરાવતા દર્દીઓ ઓછા મીઠાવાળા આહાર અને વજન નિયંત્રણ જેવી સતત સ્વસ્થ ટેવો દ્વારા દવાઓની જરૂરિયાત ઘટાડવા અથવા તો દૂર કરી શકે છે. ઝિઆંગ્યા થર્ડ હોસ્પિટલના મુખ્ય ચિકિત્સક ડૉ. કાઓ યુ ઉમેરે છે કે નવા નિદાન થયેલા હાયપરટેન્સિવ દર્દીઓ, ખાસ કરીને 160/100 mmHg ની નીચે રીડિંગ ધરાવતા અને કોઈ નોંધપાત્ર લક્ષણો અથવા કોમોર્બિડિટીઝ ધરાવતા યુવાનો, જીવનશૈલીમાં ફેરફાર દ્વારા તેમનું બ્લડ પ્રેશર સામાન્ય થતું જોઈ શકે છે.
આહાર અને જીવનશૈલીની ભલામણો
'હાયપરટેન્સિવ એડલ્ટ્સ (2023 આવૃત્તિ) માટે આહાર માર્ગદર્શિકા' પોટેશિયમથી ભરપૂર ખોરાક વધારવા, હળવો આહાર જાળવવાની અને ચરબી અને કોલેસ્ટ્રોલવાળા ખોરાકને ટાળવાની ભલામણ કરે છે. તે ફાઇબરથી ભરપૂર ફળો અને શાકભાજી, મધ્યમ માત્રામાં અનાજ અને કંદ અને ડેરી, માછલી, સોયા અને સંબંધિત ઉત્પાદનો જેવા સ્ત્રોતોમાંથી પ્રોટીન ખાવાની પણ સલાહ આપે છે.
તદુપરાંત, નિષ્ણાતો હાયપરટેન્સિવ દર્દીઓ અને ઉચ્ચ-સામાન્ય બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા લોકોને નિયમિતપણે કસરત કરવા, તંદુરસ્ત વજન જાળવી રાખવા, ધૂમ્રપાન છોડવા, દારૂનું સેવન મર્યાદિત કરવા અને તણાવ ઘટાડવાની સલાહ આપે છે.
નિયમિત બ્લડ પ્રેશરની દેખરેખ અને સારી સ્વ-વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ પણ જરૂરી છે.
એક સરળ, પોર્ટેબલ હોમ બ્લડ પ્રેશર મોનિટર દૈનિક વાંચનને ટ્રૅક કરવામાં મદદ કરી શકે છે, વ્યક્તિના સ્વાસ્થ્ય વિશે મૂલ્યવાન આંતરદૃષ્ટિ પ્રદાન કરે છે અને દૈનિક જીવનનું સંચાલન કરવા માટે વધુ હળવા અભિગમને સક્ષમ કરે છે.
જોયટેક હેલ્થકેર, ISO13485 દ્વારા માન્ય હોમ બ્લડ પ્રેશર મોનિટરની અગ્રણી ઉત્પાદક, વધુ અને વધુ નવા EU MDR પ્રમાણિત નવા ટેન્સિયોમીટર્સ વિકસાવી રહી છે.
