Kunawsatix verano ukax purinxi ukhax hipertenso usutanakax juyphi pachat sipanx wilax juk’aptataw jikxatasipxi, kunapachatix urux wilap tupupki ukhaxa. Walja hipertenso usutanakax amuyapxiwa, jallupachanx wilapax juk’akiw utji ukat jupanakpachaw qullanak ukhamarak dosis ukanakap jisk’achasipxaspa. Li doctorax akham sasaw qhanañchäna: Jallu pachanx wilax arumanakax juk’ampiw jilxatani. Jan autorizada qullanak jisk’achañax accidente cerebrovascular ukat yaqha cardio cerebral Vascular usunakaruw puri. Control estable de la presión arterial arumanakaxa, ukaxa wali ch’amawa wila ch’akharu apnaqañatakixa, ukaxa wali ch’amawa.
¿Kunatsa qullanakax jan saytʼkaspati, kunapachatï wilax jallupachan jilxattaski ukhaxa?
Jaqinakan wilapax sapa kutiw kunayman pachanakan ukhamarak kunayman pachanakan mayjt’i. Yatxatäwinakax uñacht’ayiwa, jallupachanx hipertensión usump usuntat jaqinakan urupan wilapax juyphi pachanx juk’amp jisk’akiwa. 'Ukax inas kunatix jaqinakax juyphi pachanx juk'amp ch'uñupxi ukat juk'a uma umapxi, ukax wilax juk'aptañapatakiw yanapt'i. Ukhamarus' Expansión térmica ' kamachit sipansa, wila ch'akhanakax junt'u urunakan jilxattañ yatipxi, ukat uka pä tuqitx wilax juk'ampiw jilxattaspa.
Yatxatäwinakarjamaxa, hipertenso usutanakan arumanthix wilax chiqpachapuniw juyphi pachat sipanx jallupachanx juk’amp jach’a. Jallu pachan jayp’unakanx wilax wali jach’a presión alta ukax jan ikiñamp ukhamarak amuyun kusisiñampiw sarantaspa. Ukhamaraki, antihipertensivo qullanak jisk’achaña jan ukax jaytañax wali askirakiw arumanthi wilax jilxattañapataki.
Control estable de la presión arterial de noche ukaxa wali wakiskiriwa verano wila ch’akharu apnaqañataki. Usuario amigable monitores portátiles de presión arterial ukaxa wali uñt’atawa ukatxa wali askiwa ukatxa hipertensión usutanakaxa juk’ampi uñjapxañapawa presión arterial ukaxa jallupachanxa. Hipotensión sintomática uñstatapatxa, especialistas cardiovasculares ukanakax amtapxañapawa, plan de medicamentos ukar chiqañchañataki, jan ukax antihipertensivos qullanak jan autorizacionamp jisk’achañat sipansa. Ukhamaraki, usutanakax jaya pacha qullanak ajllipxañapawa, ukax mä kutiw urux churasi, ukatx 24 pachanakaw apnaqasi, ukhamat wilax uruy arumaw mä estable reducción de presión arterial ukar puriñapataki.
Aka 4 iwxt’awinakaxa uñjañawa kunapachatixa wila ch’amañchawixa jallupachanxa:
1. Thaya thayt’añataki ukhamaraki jani junt’uñapataki
1) Kunapachatï thaya thaytʼki ukhajj jan sinti mistuñatakiw chʼamachasiñama
10 jayp’ut 4 jayp’ukamaw jan wali inti jalsun sarnaqañax wali askiwa. Aka pachana mistuñaxa wakisispa ukhaxa, jark’aqasiñatakixa mä suma irnaqawi lurañawa, sañäni, inti jalsu tuqiru anataña, Inti sombrero uchasiña, lentes de sol uchasiña, juk’ampinaka.
2) Uta manqhan ukhamarak anqan aire acondicionado ukanakan temperatura mayjt’awipax janiw sinti jach’äñapäkiti
Ukaxa wali askiwa mä aire acondicionado ukampi apnaqaña, ukaxa mä temperatura mayjt’awimpiwa uta manqhana ukhamaraki anqanxa temperaturas ukanakaxa janiwa 5 °C ukjata jiläñapäkiti. Pachax junt’ükchisa, uta manqhanx aire acondicionado ukan temperaturapax janiw 24 °C ukjat juk’amp jisk’äñapäkiti.
2. Wali askiwa mä juk’a manq’aña ukhamaraki juk’ampi ch’uxña achunaka, achunaka manq’aña
Sodio uksa tuqita jisk’achaña: janiwa 3 gramos ukjata jila manq’añakiti sapa uru.
Limitar total calorías: Sapa uruxa phayaña aceite ukaxa 25 gramos (chika liang, equivalente a 2,5 cucharaditas), uywa manq’anaka ukhamaraki aceite manq’aña jisk’achaña, ukatxa aceite de oliva ukaxa mä juk’a ajlliñawa.
Equilibrio nutricional: Manq’añawa mä suma proteína (ukaxa yuqallanaka ukhamaraki aychampi), ukatxa sapa uru manq’añawa 8-1 jin frescos verduras ukatxa 1-2 frutas. Diabetes usump usuntat jaqinakax hipertensión ukankirinakax jisk’a azúcar jan ukax medio azúcar fruta (kiwi fruta, pomelo) uk ajllisipxaspawa, ukatx niya 200g ukhaw mä urux manq’añax yapxataspa.
Calcio uksa jilxatayaña: Sapa uruxa 250-500 mililitros de leche desnatada jan ukaxa pisi lik’i manq’aña.
3. Mä juk'a ejercicio luraña ukat 'wila ch'akhanaka ejercicio luraña'.
Sapa kuti 3-5 kuti yant’aña 30-45 t’ijturjama. Ejercicio aeróbico (kunjamatixa aeróbico, bicicleta, t’ijt’aña, juk’ampinaka); Ejercicios de flexibilidad (2-3 kutiwa semananxa, sapa kutiwa estiramiento ukaxa estado tenso ukaru puriraki, 10-30 segundos ukjamawa katxaruña, ukatxa sapa partetakixa 2-4 kutiwa estiramiento ukaxa mayampi luraña); Push, pull, pull, lift ukat yaqha ch’ama ejercicios (2-3 kutiw semanan).
Alwat wilax wali jach’a nivelankiwa, ukax janiw ejercicio lurañatakix askïkiti ukat cardiovasculares ukat cerebrovasculares ukanakan jan walt’awinakaparux purirakispawa. Ukhamasti, tarde jan ukax jaypʼu ejercicio lurañax wali askiwa. Usutan wilapax jan sum controlatäkaspa jan ukax 180/110mmHg ukjat jiläspa ukhax estado de quieto ukanx ejercicio lurañax mä juk’a pachatakix contraindicado ukhamawa.
4. Suma ikiñax wila ch’akhanak jisk’achañatakiw yanapt’i
24 horanak ambulatorio ukan wila masinakapar jan sum ikiñan uñjasax jilpach jaqinakax janiw ritmo circadiano ukanipkiti wila masinakapan mayjt’awinakapanxa, ukat arumanakax wila masinakapax janiw urut sipanx juk’amp jisk’äkiti. Arumanakax wilax presión alta ukax taqpach cuerporux janiw sum samart’kiti, ukax jank’akiw órganos objetivos ukanakarux jan walt’ayaspa. Insomnio qhipatxa, hipertenso usutanakax wilax jilxattaspawa ukat qhipürux chuymapax jank’akiw ritmo ukar puri. Ukatwa, jan sum ikiñan jaqinakax qullirinakan yanapt’ap thaqhapxañapa, ukhamat regulación ukat hipnóticos jan ukax ikiñ yanapt’anak umapxañapa kunjamatix siski ukhamarjamaw ikiñax juk’amp sumaptañapataki.
Wila presión profesional ukan uñjañapataki ukhamarak apnaqañapatakix hipertenso usutanakasarux yanapt’aspawa, ukax q’añuchata verano ukan suma ukat jan ch’am tukusaw sarnaqapxañapataki.



