उमास येता तेन्ना उच्च रक्तदाब आशिल्ल्या दुयेंतींक दिसांतल्यान रगतदाब मेजतना गिमाच्या तुळेंत रगतदाब उणो जाल्लो दिसता. जायत्या उच्च रक्तदाब आशिल्ल्या दुयेंतींक दिसता की गिमाच्या दिसांनी तांचो रगतदाब उणो आसता आनी तांकां स्वता वखदां आनी डोस उणो करूं येता. डॉ.ली हांणी नदरेक हाडलें: गिमाच्या दिसांनी रातचो रगतदाब चड आसतलो. अनधिकृत वखदां उणी करपाक स्ट्रोक आनी हेर हृदय मस्तिष्क नाडी रोग जावपाची शक्यताय आसता. रातच्या वेळार रगतदाबाचेर स्थिर नियंत्रण दवरप हें गिमाच्या दिसांनी रगतदाब वेवस्थापनाचे केंद्रबिंदू आसा.
गिमांत रगतदाब देंवता तेन्ना वखदां कित्याक थांबूंक शकनात?
मनशाचो रगतदाब वेगवेगळ्या हंगामांत आनी दिसाच्या वेगवेगळ्या वेळार नेमान बदलता. संशोधनांतल्यान दिसून येता की गिमाच्या दिसांनी उच्च रक्तदाब आशिल्ल्या दुयेंतीचो दिसांतलो रगतदाब गिमाच्या दिसांनी उणो आसतलो. 'हें जावं येता कारण लोकांक गिमाच्या दिसांनी चड घाम येता आनी उदक उणें पियेतात, जाका लागून रगताचें प्रमाण उणें जाता.' उश्णताय विस्तार ' ह्या नेमा भायर, उश्ण दिसांनी रगतपेशी वाडपाची प्रवृत्ती आसता, आनी ह्या दोन घटकांक लागून रगतदाब उणो जातलो.
उच्च रक्तदाब आशिल्ल्या दुयेंतीचो रातचो रगतदाब प्रत्यक्षांत गिमाच्या दिसांनी गिमाच्या दिसांनी चड आसता अशें संशोधनांतल्यान दिसून आयलां. उमाशेच्या सांजवेळार उच्च रक्तदाबाचो संबंद न्हिदेचो दर्जो आनी मानसीक उमेद उणो जावपाक शकता. तेभायर उच्च रक्तदाब विरोधी वखदां उणीं वा बंद करप हेंय रातच्या वेळार रगतदाब वाडपाचें म्हत्वाचें कारण.
रातच्या वेळार रगतदाबाचेर स्थिर नियंत्रण हो उमाशेच्या रगतदाब वेवस्थापनांतलो एक मुखेल आंग. वापरप्यांक सोंपें पोर्टेबल रगतदाब निरिक्षक लोकप्रिय आनी उपेगी आसात आनी उच्च रक्तदाब दुयेंतींक उमाळ्यांत रगतदाब चड निरिक्षण करपाची गरज आसा. लक्षणीय हायपोटॅन्शन जाले उपरांत हृदयविकार तज्ञांनी अधिकृतताये बगर उच्च रक्तदाब ना करपी वखदां उणी करचे परस वखदां येवजणेंत सुदारणा करची काय ना हें थारावचें. तेभायर दिसांतल्यान एक फावट दिवपी आनी 24 वरां चलपी दीर्घकाळ वखदां वेंचून काडचीं, जाका लागून दीस आनी रात रगतदाब स्थिरपणान उणो जाता.
उमाळ्यांत रगतदाब वेवस्थापन करतना सकयल दिल्ल्यो 4 टिपा लक्षांत घेवच्यो पडटल्यो:
1. थंड करप आनी उश्णताय टाळप हाचेर लक्ष दिवचें
(१) तापमान चड आसतना भायर वचप उणें करपाचो यत्न करचो
सकाळीं 10 ते सांजवेळा 4 मेरेन खर सुर्याक चलप ना हें सगळ्यांत बरें. ह्या वेळार भायर सरचें पडल्यार संरक्षणाचें बरें काम करचें पडटलें, जशें सनशेड खेळप, सन टोपी घालप, सनग्लासेस घालप आदी.
(२) घरांतल्या आनी भायल्या वातानुकूलनांतलो तापमानांतलो फरक चड व्हड आसूंक फावना
घरांतल्या आनी भायल्या तापमानांत ५ सॅ.परस चड तापमानांत फरक आशिल्लो एअर कंडिशनर वापरप सल्ला दितात. हवामान गरम आसलें तरी एअर कंडिशनराचें घरांतलें तापमान २४ सॅ.परस उणें आसूंक फावना.
2. हळुवार आहार घेवप आनी चड भाजी आनी फळां खावप सल्ला दितात
सोडियम घेवपाचेर मर्यादा घालची: दिसाक 3 ग्रामां परस चड न्हय.
एकूण कॅलरीज मर्यादीत करात: रांदपाच्या तेलाचें दिसपट्टें प्रमाण 25 ग्रामापरस उणें आसूंक जाय (अर्दो लिआंग, 2.5 चमचे समतुल्य), जनावरांचें अन्न आनी तेल उणें करचें आनी ऑलिव्ह तेल मध्यम प्रमाणांत वेंचून काडचें.
पोशण समतोल: फावो त्या प्रमाणांत प्रथिनां (तांतयां आनी मांसा सयत) खावप, आनी दर दिसा ८-१ जिन ताजी भाजी आनी १-२ फळां खावप. गोडेंमूत आशिल्ल्या उच्च रक्तदाबाच्या दुयेंतींक उणी साकर वा मध्यम साकर आशिल्लीं फळां (किवी फळां, पोमेलो) वेंचून काडूंक मेळटात, आनी अतिरिक्त जेवण म्हणून दिसाक सुमार २०० ग्रॅम खावंक मेळटात.
कॅल्शियमाचें प्रमाण वाडोवप: दर दिसा २५०-५०० मिलीलीटर स्किम वा उण्या चरबीचें दूद घेवप.
3. मध्यम व्यायाम करचो आनी 'आपल्या रगतपेशींचो व्यायाम करचो'.
दर खेपे 30-45 मिनटां सप्तकांतल्यान 3-5 फावटीं यत्न करात. एरोबिक व्यायाम (देखीक एरोबिक्स, सायकल, जॉगिंग आदी) करपाक सक्षम; लवचीकपणाचे व्यायाम (सप्तकांतल्यान २-३ फावटीं, दर खेपे ताणून ताणलेले स्थितींत पावता, १०-३० सेकंद धरून, दर एका भागाक २-४ फावटीं ताणून परत परत करप); धक्को, ओडप, ओडप, उखलप आनी हेर बळग्याचे व्यायाम (सप्तकांतल्यान २-३ फावटीं).
सकाळीं पयलींच रगतदाब तुळेन चड प्रमाणांत आसता, जो व्यायामाक योग्य ना आनी हृदयविकार आनी मस्तिष्कांतल्या रगतपेशींच्या घडणुकांक प्रवृत्त जाता. देखून दनपारां वा सांजवेळाचो व्यायाम निवडप बरे. शांत अवस्थेंत दुयेंतीचो रगतदाब बरो नियंत्रीत करूंक मेळना वा १८०/११० मिमी.
4. बरी न्हीद रगतदाब उणो करपाक आदार करता
न्हिदेचो दर्जो उणो आशिल्ल्या लोकांचेर 24 वरां चलपी रगतदाब निरिक्षण केल्यार चडशा लोकांच्या रगतदाबाच्या उतार-चढावांत सर्काडियन ताल नासता आनी रातचो रगतदाब दिसांतल्यान रगतदाबापरस उणो ना अशें दिसतलें. रातच्या वेळार उच्च रगतदाब पुराय कुडीक फावो तो विसव मेळना, जाका लागून लक्ष्य अवयवांक सहज नुकसान जावंक शकता. न्हीद येतकच उच्च रक्तदाब आशिल्ल्या दुयेंतींक चड करून रगतदाब वाडपाचीं लक्षणां दिसतात आनी दुसऱ्या दिसा काळजाचो धक्को बेगीन जाता. देखून न्हीद उणी आशिल्ल्या लोकांनी नियंत्रीत करपाक वैजकी मदत घेवची आनी न्हिदेचो दर्जो वाडोवपा खातीर सुचोवण्यां प्रमाण कृत्रिम निद्राक्षम वा न्हीद मदत करपी वखदां घेवचीं.
वेवसायीक रगतदाब निरिक्षण आनी वेवस्थापन आमच्या उच्च रक्तदाब आशिल्ल्या दुयेंतींक खर उमास सोयीन आनी यत्न करिनासतना सारपाक मदत करूंक शकता.
