Mä jisk’a qhanañcht’awi lurapxta kunatix hipertensión usut usutanakan sapa uru jakawipanx uñjañax wakisi.
.
2. Jisk’achaña: índice de masa corporal (IMC) <24kg/ ㎡ , cintura circunferencia (chacha) <90cm, cintura circunferencia (warmi) <85cm.
3. Ejercicio moderado: ejercicio regular de intensidad moderada, sapa kuti 30 minutos, semananxa 5 jan ukaxa 7 kuti; ejercicio lurañ horasan juntʼu umañar sum uñjaña; janiwa jach’a pachanakanxa cardiovasculares ukanakaxa utjkiti, tarde jan ukaxa jayp’u ejercicio luraña ajlliñawa; suma ukat jan kuna jan walt’äwinakax utjki uka chiqan uchasiña; janiwa ch’usa purakampi ejercicio lurañakiti hipoglucemia jan utjañapataki; usutäkasin jan ukax ejercicio lurañ horasan jan walin jikxatasisax ejercicio lurañ jaytxañamawa.
.
5. Umañ jaytxañamawa: Umirinakax juk’ampiw accidente cerebrovascular ukamp usuntapxi, ukat alcohol jan umañax wali askiwa. Jichhax hipertenso usutanakax alcohol umañ yatipxi, jupanakax alcohol umañat jithiqtapxañapatakiw iwxt’ata.
6. Equilibrio psicológico ukar uñjaña: estrés mental ukar jisk’achaña ukat kusisit chuymanïña.
.
Wilax sinti jilxattaspa jan ukax mayjtʼaspawa, ukax jan waliruw puriyistaspa ukat jakañarus jan waltʼayaspawa. Hipertensión usuta jaqinakaxa jakäwipanxa aka tuqinakata uñjapxañapawa: juk’ampi manq’añanaka fibra cruda ukani manq’apxañapawa, ukhamata jani constipación utjañapataki; mä juk’a pachataki samaña katxaruña wakisiri lurawinakata jani lurañataki ch’amachasiña, sañäni, jach’a yänaka apthapiña; thaya urunakanxa juk’ampi junt’u umampiwa ajanu jariqañama; janïra jariqkasa ukhamaraki jariqasiñataki ukhamaraki jariqasiñataki Pachamamampi umampi chikachasiñaxa janiwa sinti jach’äñapäkiti; kunapachatix bañera apnaqañax wakisi, ukat bañera ukax manqhankiwa, ukax pecho manqharukiw ch’allt’asiñapa.
Tukuyañatakix kuna jan walt’awis wilax jilxattaspa ukax wali askiwa.
Ukhamaraki, jan armasimti sapa uru bp uñakipaña mä chiqapa ukhamaraki jan kuna usuni digital utan apnaqañ wila masinaka.



